พรรคประชาชาติให้ความสําคัญกับการมีส่วนร่วมและเปิดโอกาสให้สมาชิกร่วมกําหนดนโยบาย พัฒนาการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจและสังคม รวมถึงมีการมีส่วนร่วมในกระบวนการคัดสรรผู้สมัครรับเลือกตั้งในระบบต่างๆ ตลอดจนการกําหนดมาตรการและกลไกที่เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อน เพื่อให้มีการดําเนินการตามนโยบาย รวมถึงการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคลและชุมชน โดยมีนโยบาย ดังนี้
ยึดมั่นการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข สนับสนุนให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูณฉบับใหม่โดยขอมติเห็นชอบจากประชาชนว่าจะมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ก่อน รวมทั้งแก้ไขรัฐธรรมนูญ กฎหมาย และกฎเกณฑ์ต่างๆ ให้เป็นประชาธิปไตย รวมถึงอํานวยการให้การปฏิบัติหน้าที่ของรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานอื่นๆ ของรัฐ เป็นไปด้วย ความยุติธรรม เสมอภาค สามารถปกป้องคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ตลอดจนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยธํารงไว้ซึ่งหลักนิติธรรมเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม
ส่งเสริม “สังคมพหุวัฒนธรรม” ที่เคารพในความแตกต่างหลากหลายทางชาติพันธุ์ ศาสนา ภาษา อัตลักษณ์ วัฒนธรรม ถิ่นกำเนิด ความเชื่อ และอุดมการณ์ อันจะนำไปสู่ความเป็น “ประชาชาติ” ที่หมายถึงชาติที่ประกอบด้วยประชาชนซึ่งมีความหลากหลายแตกต่างกัน สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างเสมอหน้าและสันติ รวมถึงเอื้ออาทรต่อกันภายใต้การรับรองโดยกฎหมาย อีกทั้งมุ่งแก้ไขปัญหาความขัดแย้งตามหลักนิติธรรม ส่งเสริมแนวทางสันติวิธี กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ยุติธรรมทางเลือก ตลอดจนการเยียวยาและฟื้นฟูผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุต่างๆ ในทุกด้าน เพื่อให้สามารถดำรงชีวิตอย่างมีคุณภาพใน “สังคมพหุวัฒนธรรม”
พรรคประชาชาติสนับสนุนการปฏิรูปโครงสร้างการบริหารประเทศและการกระจายอำนาจสู่การจัดการตนเองของท้องถิ่นอย่างยั่งยืน ภายใต้หลักการว่า “การกระจายอำนาจและงบประมาณ คืนศักดิ์ศรีท้องถิ่น สร้างประชาธิปไตยจากฐานราก” โดยพรรคประชาชาติวิเคราะห์ว่าปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างของประเทศมีรากเหง้ามาจากระบบรัฐรวมศูนย์อำนาจ อันนำไปสู่การจัดสรรงบประมาณที่ไม่เป็นธรรม สะท้อนได้จากงบประมาณแผ่นดินกว่าร้อยละ 71 ที่ยังคงรวมศูนย์อยู่ภายใต้การบริหารของส่วนกลางและส่วนภูมิภาค ในขณะที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้รับการจัดสรรเพียงร้อยละ 29 พรรคประชาชาติตระหนักถึงข้อจำกัดดังกล่าว และพร้อมเดินหน้าแก้ไขความเหลื่อมล้ำในการจัดสรรงบประมาณให้เกิดผลเป็นรูปธรรม ตามแนวทางดังต่อไปนี้
1) การจัดการตนเองและเขตปกครองรูปแบบพิเศษ
พรรคประชาชาติส่งเสริมการปกครองรูปแบบพิเศษ โดยจะผลักดันเมืองใหญ่ที่มีความพร้อมหรือพื้นที่อัตลักษณ์เฉพาะ เช่น เชียงใหม่, นครราชสีมา, ขอนแก่น, ภูเก็ต และจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้มีการปกครองรูปแบบพิเศษตามหลักแห่งการปกครองตนเองภายใต้รัฐธรรมนูญ เพื่อให้การบริหารจัดการมีความคล่องตัวและตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง เหมือนกับกรุงเทพมหานครที่จัดให้มีการเลือกตั้งผู้บริหารตั้งแต่ระดับเขตจนถึงผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งผลักดันให้จังหวัดใหญ่ที่มีความพร้อมก้าวไปสู่การเป็นเมืองอัจฉริยะ (Smart City) และปรับโครงสร้างการบริหารที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วม
2) การปฏิรูประบบงบประมาณและการคลังท้องถิ่น
ปฏิรูประบบงบประมาณและการคลังท้องถิ่น เพื่อรองรับการกระจายอำนาจอย่างยั่งยืนและเป็นธรรม ดังนี้
– ใช้สูตรจัดสรรงบประมาณใหม่ ยกเลิกการจัดสรรงบประมาณแบบสัดส่วนคงที่ เปลี่ยนเป็นการจัดสรรตาม “สูตรความจำเป็นและความยากจนของพื้นที่” (Needs-based Formula)
– นำระบบงบประมาณก้อนเดียว (Block Grant) มาใช้เพื่อให้ท้องถิ่นมีอิสระในการตัดสินใจใช้งบประมาณตามแผนพัฒนาพื้นที่ของตนเอง
– ส่งเสริมประชาธิปไตยทางงบประมาณโดยจัดตั้ง “สถาบันอิสระ” ในสังกัดสภาผู้แทนราษฎรเพื่อตรวจสอบ วิเคราะห์ และส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทำงบประมาณทุกขั้นตอน
3) การปฏิรูประบบภาษีเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ดังนี้
– จัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้ครอบคลุมรายได้จากทรัพย์สิน มรดก และทรัพย์สินทุกประเภทอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม
– ปรับปรุงสิทธิประโยชน์ภาษีนิติบุคคลให้เป็นธรรม กำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ลดความเหลื่อมล้ำ และปิดช่องโหว่การใช้ดุลยพินิจส่วนบุคคลของเจ้าหน้าที่
4) การเพิ่มประสิทธิภาพและลดขนาดภาครัฐ ดังนี้
– ยกระดับประสิทธิภาพราชการส่วนกลางด้วยการปฏิรูปกฎระเบียบเชิงโครงสร้าง มุ่งเน้นการเพิ่มศักยภาพบุคลากรแทนการขยายขนาดกำลังคน และบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาเป็นหัวใจหลักในการทำงาน เพื่อสร้างกลไกที่ตรวจสอบได้ง่ายและเปิดกว้างต่อภาคประชาชน
– ถ่ายโอนภารกิจภาครัฐบางประการให้ภาคเอกชนและภาคประชาสังคมเป็นผู้ดำเนินการแทน ภายใต้การกำกับดูแลที่ได้มาตรฐาน เพื่อลดความซ้ำซ้อนและลดภาระงบประมาณในส่วนที่ภาคส่วนอื่นมีความเชี่ยวชาญมากกว่าปรับปรุงกฎหมายความมั่นคงภายในให้มีความสมดุลกับการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และความมั่นคง โดยคำนึงถึงความผาสุกของประชาชนเป็นหลัก
5) ส่งเสริมระบบคุณธรรมและธรรมาภิบาล ดังนี้
– ยกระดับมาตรฐานความยุติธรรมและความก้าวหน้าในสายอาชีพของข้าราชการทุกภาคส่วน อย่างเท่าเทียม โปร่งใส และปราศจากการเลือกปฏิบัติ ตามหลักธรรมาภิบาล
– สนับสนุนการคัดเลือก สรรหา หรือเลือกตั้งบุคคลที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และคุณสมบัติเหมาะสมเข้าดำรงตำแหน่งสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ
ส่งเสริมการทูตสมดุลเชิงยุทธศาสตร์และหุ้นส่วนทางวัฒนธรรมแห่งเอเชีย โดยเน้นการสร้างความสัมพันธ์ที่เสมอภาคและการเป็นหุ้นส่วนทางวัฒนธรรมเพื่อสร้างเกียรติและศักดิ์ศรีของไทยในสากล โดยมีนโยบายเพื่อรองรับบริบทพิเศษของประชาชนไทยในต่างแดน ดังนี้:
-การทูตสมดุลมหาอำนาจ (Strategic Balancing): ดำเนินนโยบายต่างประเทศที่เป็นมิตรกับทุกฝ่ายอย่างสมดุลภายใต้บริบทการแข่งขันของมหาอำนาจ โดยยึดถือผลประโยชน์ของชาติเป็นตัวตั้ง และรักษาหลักความเป็นกลางเชิงรุกเพื่อไม่ให้ประเทศไทยต้องตกอยู่ในสภาวะที่ต้องเลือกข้าง
– การปฏิบัติตามพันธกรณีสากล: ยึดมั่นและปฏิบัติตามสนธิสัญญา อนุสัญญา และความตกลงระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคีอย่างเคร่งครัด เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและเกียรติภูมิของไทยในสังคมโลก
– นโยบายสนับสนุนการศึกษาและอาชีพในเขตวัฒนธรรมเฉพาะ
– เร่งสร้างข้อตกลงความร่วมมือกับประเทศในคาบสมุทรมลายู (มาเลเซีย อินโดนีเซีย บรูไน) และกลุ่มประเทศตะวันออกกลาง เพื่อรับรองวิทยฐานะทางการศึกษา (Degree Recognition) และมาตรฐานวิชาชีพ ให้สอดคล้องกับตลาดแรงงานทั้งในและต่างประเทศ
– ยกระดับสถานกงสุลและหน่วยงานไทยในต่างประเทศให้เป็นศูนย์กลางการดูแลสวัสดิภาพ สวัสดิการ และสิทธิประโยชน์ของนักเรียนและคนไทย โดยเฉพาะกลุ่มที่ไปศึกษาด้านศาสนาและภาษาในกลุ่มประเทศมลายูและอาหรับ
– สร้างกลไกเชื่อมโยงผู้สำเร็จการศึกษาจากต่างประเทศให้กลับมาพัฒนาท้องถิ่น โดยใช้ศักยภาพด้านภาษา (อาหรับ มลายู) และความเข้าใจทางวัฒนธรรมมาเพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจและสันติภาพในพื้นที่
– การเป็นศูนย์กลางความร่วมมือทางภูมิภาค และกระชับความสัมพันธ์เชิงลึกกับมาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ บรูไน และฟิลิปปินส์ ผ่านความร่วมมือด้านเศรษฐกิจฮาลาลและการศึกษา
– เร่งรัดจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมฮาลาลให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม โดยร่วมมือกับประเทศในคาบสมุทรมลายู
– ร่วมมือกับกลุ่มประเทศในกลุ่มอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (GMS) ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมา และจีน เพื่อให้ไทยเป็นศูนย์กลางการเชื่อมโยงด้านโลจิสติกส์
– การทูตเชิงรุกและฟื้นฟูความสัมพันธ์ทวิภาคี: เร่งฟื้นฟูความสัมพันธ์กับประเทศสำคัญให้กลับสู่ภาวะปกติ เช่น ราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย เพื่อเปิดโอกาสในการประกอบอาชีพ การค้า และการอำนวยความสะดวกในการประกอบพิธีฮัจญ์
– มุ่งส่งเสริมไทยให้ได้รับการยอมรับและมีศักยภาพทางการแข่งขันในระดับอาเซียนและโลก
พรรคประชาชาติมุ่งขับเคลื่อนประเทศไทยเข้าสู่ยุค “ความยุติธรรมสำหรับทุกคน” และ “ความยุติธรรมที่ประชาชนเป็นศูนย์กลาง” โดยยึดมั่นในการปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายบนรากฐานของหลักนิติธรรม นิติรัฐ และการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี ปฏิรูปกฎหมาย ปรับปรุง และยกเลิกกฎหมายที่ล้าสมัยอันเป็นอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพ หรือบัญญัติขึ้นในสภาวะที่ไม่เป็นประชาธิปไตย เพื่อลดภาระของประชาชนและป้องกันการใช้อำนาจตามอำเภอใจผ่านระบบอนุญาตที่เอื้อต่อการทุจริต พร้อมจัดตั้งองค์กรปฏิรูปกฎหมายอิสระที่ยึดโยงกับประชาชนและหลากหลายวิชาชีพเพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย มีกลไกตรวจสอบถ่วงดุลที่ชัดเจน ในด้านกระบวนการยุติธรรม ให้ความสำคัญสูงสุดกับการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และความเสมอภาค โดยจะมีมาตรการคุ้มครองเจ้าหน้าที่รัฐให้ปฏิบัติหน้าที่ได้โดยปราศจากการแทรกแซงหรือครอบงำจากฝ่ายการเมือง เพื่อธำรงไว้ซึ่งความสัตย์สุจริต ปราศจากการขัดกันแห่งผลประโยชน์ และยึดมั่นในมาตรฐานจริยธรรมอันดีงาม กระบวนการยุติธรรมทั้งระบบ ตำรวจ อัยการ ศาล ราชทัณฑ์ บังคับคดี กระทรวงยุติธรรม และหน่วยบังคับใช้กฏหมาย มีเป้าประสงค์เดียวเพื่อความยุติธรรมยึดประชาชนเป็นศูนย์กลางโดยให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการตรวจสอบแก้ไขกฎหมายให้ศาลแต่งตั้งคณะกรรมการที่เป็นกลางร่วมสอบสวนกรณีการตายที่เกิดจากการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมและรวดเร็ว ยกระดับสำนักงานยุติธรรมจังหวัดและศูนย์ยุติธรรมชุมชนเพื่อนำความยุติธรรมเข้าหาประชาชนอย่างทั่วถึง ทั้งในด้านแก้ไขหนี้สินครัวเรือน การปฏิรูปกฎหมายล้มละลายเพื่อฟื้นฟูกิจการบุคคลธรรมดาและ SMEs และการคืนสิทธิให้บุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติอย่างเร่งด่วน นอกจากนี้ปฏิรูประบบราชทัณฑ์ หรือเพิ่มทางเลือกที่ราชทัณฑ์เอกชน เพื่อลดความแออัดและยกระดับสุขอนามัยให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน โดยต้องปฏิบัติกับผู้ต้องหาหรือจำเลยที่คดียังไม่ถึงที่สุดในฐานะผู้บริสุทธิ์และแยกออกจากนักโทษเด็ดขาดอย่างชัดเจน ควบคู่ไปกับการส่งเสริมเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และระบบข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) มาใช้บริหารจัดการข้อมูลเพื่ออำนวยความยุติธรรม ป้องกันการละเมิดสิทธิเสรีภาพ และตรวจสอบถ่วงดุลการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อสร้างความเชื่อถือ ศรัทธา และไว้วางใจจากประชาชน ตามครรลองประชาธิปไตยที่ยึดถือประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชนเป็นสำคัญ
ส่งเสริมและสนับสนุนระบบเศรษฐกิจกระแสหลักแบบเสรีและเป็นธรรม หรือ ระบบเศรษฐกิจแบบทางเลือก ที่หมายรวมถึงเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่มุ่งใช้องค์ความรู้ การสร้างสรรค์งานทรัพย์สิน ทางปัญญา เทคโนโลยี และนวัตกรรม ตลอดจนระบบเศรษฐกิจฐานคุณธรรม ที่มุ่งเน้นการช่วยเหลือดูแล ผู้เดือดร้อน และธุรกรรมทางการเงินที่สอดคล้องกับหลักการทางศาสนา
3.4.1 เศรษฐกิจภาพรวม
ยกเลิกและละเว้นการตรากฎหมายและกฎเกณฑ์ซึ่งมีบทบัญญัติที่ไม่สอดคล้องกับความจำเป็นทางเศรษฐกิจ ให้การประกอบกิจการมีการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรม ป้องกันและขจัดสัมปทานการผูกขาด ควบรวม ครอบงำ หรือซื้อกิจการของกลุ่มทุน รวมทั้งสนับสนุนสินค้าไทยที่ได้มาตรฐานอย่างเหมาะสมเพื่อป้องกันการทุ่มตลาดจากสินค้าข้ามชาติ ปฏิรูปสถาบันการเงินทั้งรัฐและเอกชนที่มุ่งหารายได้และกำไรที่มากเกินควรจากค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ย หรือค่าบริการที่เรียกเป็นอย่างอื่น พร้อมทั้งให้สถาบันการเงินของรัฐให้ยึดนโยบายหลักด้านการช่วยเหลือทางสังคมและเศรษฐกิจแก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อยเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
จัดให้มีสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานอันจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของประชาชน ส่งเสริมและขยายโอกาสในการประกอบอาชีพ พร้อมกับพัฒนาศักยภาพโครงสร้างพื้นฐานในการคมนาคม ทั้งในส่วนของรถไฟและสนามบินในภูมิภาค
พัฒนาเศรษฐกิจเชิงนิเวศวัฒนธรรมของท้องถิ่นต่างๆ เพื่อเพิ่มพูนรายได้ โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์ รวมทั้งเพื่อให้เกิดการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมตามศักยภาพบุคคลในท้องถิ่นที่มีความชำนาญและโดดเด่นในแต่ละสาขาการผลิต ส่งเสริมขีดความสามารถในการแข่งขัน ทางการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ โดยมุ่งสร้างหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจที่เข้มแข็งภายใต้กรอบความร่วมมือต่างๆ ที่ไทยเป็นสมาชิก ตลอดจนพัฒนาความเป็นหุ้นส่วนกับประเทศยุทธศาสตร์ที่สำคัญในภูมิภาคและนอกภูมิภาค
ส่งเสริมการค้าชายแดนครบวงจร สร้างความเชื่อมั่นและแรงจูงใจในการลงทุน พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สนับสนุนการเชื่อมโยงระบบโลจิสติกส์กับประเทศเพื่อนบ้าน อาทิ จังหวัดชายแดนภาคใต้จะมีการเชื่อมโยงกับประเทศ มาเลเซีย สิงคโปร์ และบรูไน โดยใช้ศักยภาพทางภาษาและวัฒนธรรมเพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้จะร่วมมือกับประเทศมาเลเซียอย่างใกล้ชิดทั้งในระดับรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมธุรกิจที่สร้างรายได้ให้กับประชาชนที่ยากจนในพื้นที่ ได้แก่ ธุรกิจร้านอาหารไทยหรือร้าน “ต้มยำ” พร้อมกับยกระดับแรงงานท้องถิ่นและเร่งจัดหาแหล่งงานในประเทศเพื่อนบ้าน
ส่งเสริมเศรษฐกิจทางเลือกที่สอดคล้องกับศักยภาพ องค์ความรู้ ความคิดสร้างสรรค์ รวมถึง ความถนัดของประชาชนและท้องถิ่นส่งเสริมประชาชนในการประกอบกิจการอิสระผ่านการทำธุรกิจออนไลน์ ส่งเสริมสนับสนุนนักธุรกิจรุ่นใหม่และผู้ประกอบการรุ่นเยาว์ผ่านการตั้งกองทุนและวิธีการอื่นๆ ส่งเสริมและพัฒนาธุรกิจครบวงจรและธุรกิจเครือข่ายให้เป็นประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ ส่งเสริมการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนที่จำเป็นต้องประกอบอาชีพในภาคเศรษฐกิจแบบไม่เป็นทางการ เช่น หาบเร่แผงลอย คนทำงานภาคกลางคืน รวมทั้งความสำคัญกับมาตรการการคุ้มครองผู้บริโภคตามกฎหมาย
พัฒนาระบบเศรษฐกิจฐานคุณธรรม โดยส่งเสริมการจัดตั้งกองทุนกิจการเพื่อสังคม เพื่อช่วยเหลือดูแลผู้เดือดร้อนในรูปแบบต่างๆ รวมทั้งสนับสนุนการจัดตั้งสถาบันทางการเงิน สหกรณ์ หรือกองทุน ที่เปิดช่องให้ดำเนินธุรกรรมทางการเงินที่สอดคล้องกับหลักการทางศาสนา เช่น สถานธนานุบาลปลอดดอกเบี้ย เป็นต้น
ในระดับหมู่บ้านและชุมชน ดำเนินการพัฒนาอย่างเสมอภาคและสอดคล้องกับวิถีชีวิต อัตลักษณ์ ศาสนา ภาษา และวัฒนธรรม ตามความต้องการของประชาชนในพื้นที่ และพัฒนาประชาชนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะผู้ด้อยโอกาส สร้างงาน สร้างอาชีพ และจัดสวัสดิการสังคมอย่างทั่วถึง สนับสนุนครัวเรือนที่มีความพร้อมเป็นผู้ประกอบการ รวมทั้งยกระดับ OTOP และวิสาหกิจชุมชนเป็นผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม ตลอดจนเป็น “หนึ่งอำเภอหนึ่งอุตสาหกรรม”
3.4.2 แก้ปัญหาความยากจนและหนี้สินภาคประชาชน
ให้ความสำคัญกับแก้ไขปัญหาความยากจนกลุ่มครัวเรือนรากหญ้าด้วยให้ความรู้ ทักษะ และเปิดโอกาสให้สามารถเข้าถึงแหล่งทุน ปัจจัยการผลิตต่างๆ โดยเฉพาะที่ดินทำกิน และตลาดให้ความสำคัญกับการช่วยเหลือและแก้ปัญหาลูกหนี้ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมหรือไม่อาจช่วยตัวเองได้ จำเป็นต้องมีปรับปรุงกฎหมายฟื้นฟูกิจการและการฟื้นฟูฐานะลูกหนี้ที่มีกลไก “ฟื้นฟูกิจการลูกหนี้ ”ที่เข้าถึงได้จริง ต้นทุนต่ำ ง่ายสะดวก และทันเวลา“เปลี่ยนจากการลงโทษผู้ล้มเหลว สู่การให้โอกาสผู้สุจริตเริ่มต้นชีวิตใหม่” โดยยึดหลักความเป็นธรรมประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ และสิทธิมนุษยชน เพื่อสร้างระบบฟื้นฟูหนี้ที่เข้าถึงได้จริง โปร่งใส ยั่งยืน และเปิดโอกาสให้บุคคลธรรมดาที่มีหนี้จากการบริโภคเข้าสู่กระบวนการปรับโครงสร้างหนี้ได้ความเป็นที่เป็นธรรมต่อทุกฝ่ายโดยลำดับการชำระหนี้ต้องเรียงตาม ต้นเงิน → ดอกเบี้ย → ค่าฤชาธรรมเนียม เพื่อให้ลูกหนี้สามารถดำเนินการชำระหนี้ตามแผนได้จริง และเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้อย่างเป็นธรรม ลูกหนี้สามารถ“การปลดหนี้” โดยไม่ตกเป็นบุคคลล้มละลาย และสามารถกลับมาใช้ชีวิตใหม่ในระบบเศรษฐกิจได้อย่างสุจริตผลัดดันให้มีการจัดตั้งสถาบันช่วยเหลือลูกหนี้ ที่มีรูปแบบการแก้ปัญหาหลายวิธีตามความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ อาทิ การซื้อหนี้เสียและหลักทรัพย์ค้ำประกันหลักทรัพย์ค้ำประกันของลูกหนี้ ที่เจ้าหนี้ซึ่งเป็นสถาบันการเงินได้นำลูกหนี้และหลักทรัพย์ค้ำประกันไปไว้กับบริษัทบริหารสินทรัพย์ เข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือโดยยึดแนวทาง “ทุกฝ่ายต้องได้ประโยชน์ร่วมกัน คือ ลูกหนี้จะไม่ถูกฟ้องร้องและจะได้ทรัพย์คืน เจ้าหนี้จะได้รับการชำระหนี้ และรัฐบาลจะไม่เสียหาย” การช่วยเหลือจะขายหนี้คืนให้กับลูกหนี้ในราคาเท่าทุน เพื่อเป็นการช่วยเหลือฟื้นฟูลูกหนี้ให้กลับมาเป็นลูกหนี้ปกติโดยการพักชำระหนี้ และมีมาตรการหรือวิธีการฟื้นฟูอาชีพลูกหนี้ให้มีรายได้เพียงพอในการชำระหนี้คืน เป็นต้น
ล้างหนี้ กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) เพื่อความยุติธรรม และอนาคตของชาติ การศึกษาเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ และเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน การกู้ยืมเงินจาก กยศ. จึงเป็นกลไกของรัฐในการเปิดโอกาสทางการศึกษา มิใช่เครื่องมือในการสร้างภาระหนี้ระยะยาวที่บั่นทอนศักดิ์ศรีและโอกาสของเยาวชนและแรงงานไทย ในปัจจุบันได้สะสมเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง โดยมีข้อมูลเชิงประจักษ์ชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่าลูกหนี้ กยศ. ที่เข้าเกณฑ์ปรับโครงสร้างหนี้มีประมาณ 3.49 ล้านรายมีผู้ใช้สิทธิเข้าปรับโครงสร้างหนี้เพียง ร้อยละ 23.57 ขณะที่ ร้อยละ 76.43 หรือมากกว่า 3 ใน 4 ยังไม่เข้าทำสัญญา ข้อเท็จจริงที่ลูกหนี้ส่วนใหญ่ยังไม่สามารถเข้าสู่กระบวนการได้ สะท้อนอย่างชัดเจนว่า ภาระหนี้ แม้จะได้รับการผ่อนปรนแล้ว ก็ยังเกินกำลังชีวิตจริงของประชาชนจำนวนมาก และผลลัพธ์คือ ลูกหนี้จำนวนหลายล้านรายยังคงเป็นหนี้จากการเข้าถึงการศึกษา ที่รัฐธรรมนูญให้เป็นหน้าที่ของรัฐ รวมทั้งขัดต่อหลักความเสมอภาคและหลักสิทธิมนุษยชนด้านการศึกษา “ล้างหนี้ กยศ” เพื่อปิดบัญชีปัญหาหนี้สะสมจากระบบเดิม และคืนโอกาสให้ประชาชนสามารถกลับมามีศักยภาพทางเศรษฐกิจอย่างแท้จริง นโยบายนี้ ไม่ใช่การล้างความรับผิดชอบ แต่เป็นการแก้ไขความผิดพลาดเชิงโครงสร้างของระบบเดิม และวางรากฐานระบบใหม่ที่เป็นธรรมและยั่งยืน สามารถดำเนินการได้ทันทีภายใต้กฎหมายปัจจุบัน โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) พ.ศ. 2566 ภายหลังการล้างหนี้ พรรคประชาชาติจะปฏิรูประบบ กยศ. ใหม่ทันที ภายใต้หลัก“กู้ได้ ต้องรับผิดชอบตามกำลังจริง” โดยใช้ระบบชำระหนี้ตามรายได้มาไช้ รายได้ไม่ถึงเกณฑ์ ไม่ต้องชำระ เชื่อมการชำระผ่านระบบภาษีอัตโนมัติ ไม่มีค่าปรับเชิงลงโทษเกินสมควร ดำเนินการภายใต้กรอบวินัยการคลังและงบประมาณของรัฐ
3.4.3 เศรษฐกิจการเกษตร
สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาด้านการเกษตรอย่างครบวงจรและถือเป็นวาระของชาติ คุ้มครองและรักษาผลประโยชน์ของเกษตรกรในการผลิตและการตลาดให้ได้รับผลตอบแทนสูงสุด เน้นการแก้ปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ ส่งเสริมการรวมกลุ่มของเกษตรกรในรูปสภาเกษตรกรเพื่อวางแผนการเกษตรและรักษาผลประโยชน์ร่วม สนับสนุนและคุ้มครองระบบสหกรณ์ให้เป็นอิสระ รวมทั้งขจัดและป้องกันการผูกขาดระบบการเกษตรทั้งทางตรงและทางอ้อม
จัดตั้งและปรับปรุงองค์กรเพื่อพัฒนาการตลาดการเกษตร เพื่อทำหน้าที่บริหารจัดการราคาสินค้าเกษตรให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดทั้งต่อเกษตรกรและผู้บริโภคและสามารถเชื่อมโยงกับตลาดภายในและตลาดโลก
ส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรและประมงพื้นบ้านเพื่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มในทางเศรษฐกิจ ส่งเสริมศักยภาพเกษตรกรรายย่อยและชุมชนท้องถิ่นให้สามารถแข่งขันในระดับชาติ โดยให้นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพการผลิตและส่งเสริมการจำหน่าย
ยกระดับความสามารถของวิสาหกิจท้องถิ่นเกี่ยวกับอาหารและให้มีบทบาทหลักในระบบกระจายอาหาร ไม่ถูกผูกขาดโดยกลุ่มทุน ส่งเสริมความมั่นคงทางอาหาร สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชเพื่อให้เกษตรกรสามารถเก็บรักษาและปรับปรุงพันธุ์พืชที่ตนใช้เพาะปลูกได้ ส่งเสริมวิสาหกิจเมล็ดพันธุ์ ตลอดจนขยายระบบชลประทาน โดยเน้นระบบชลประทานในไร่นาแทนการสร้างโครงการชลประทานขนาดใหญ่
กรณีจังหวัดชายแดนภาคใต้ พัฒนาการเกษตรและการปศุสัตว์ ที่สอดคล้องกับระบบนิเวศ ต่อยอดและพัฒนาการเกษตรพื้นบ้าน เช่น สวนดูซง (สวนไม้ผลผสมผสาน) สวนทุเรียนพันธุ์พื้นบ้าน การปลูกข้าวพันธุ์พื้นบ้าน ตลอดจนส่งเสริมการแปรรูปพืชเศรษฐกิจท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม
ส่งเสริมและสนับสนุน “สังคมพหุวัฒนธรรม” ที่กลุ่มชาติพันธุ์ ศาสนา และความเชื่อต่างๆ สามารถดำรงชีวิตอย่างสอดคล้องกับวัฒนธรรม ประเพณี และตามความสมัครใจ โดยไม่มีการผูกขาด ครอบงำ หรือเลือกปฏิบัติ ทุกคนได้รับการส่งเสริมศักยภาพให้เกิดเป็นคุณค่าและเป็นโอกาสในการพัฒนาประเทศ โดยผลักดันให้มีมาตรการคุ้มครองสังคมพหุวัฒนธรรมตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ และป้องกันการยุยงปลุกปั่นหรือสร้างความเกลียดชังโดยอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง พร้อมกับพัฒนาสังคมในแต่ละด้านดังนี้
3.5.1 ด้านการศึกษา
เด็กและเยาวชน คือ หัวใจของการศึกษา พรรคประชาชาติมีความเชื่อว่าเด็กและเยาวชน คือ หัวใจสำคัญที่ต้องได้รับสิทธิในการอยู่รอดและการคุ้มครองอย่างเท่าเทียม โดยรัฐมีหน้าที่โอบอุ้มดูแลตั้งแต่กลุ่มเด็กเปราะบางไปจนถึงเด็กพิเศษ เพื่อให้เติบโตในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาศักยภาพอย่างสมบูรณ์ มุ่งเน้นการพัฒนาทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญาให้เต็มตามศักยภาพภายใต้สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม พร้อมสร้างหลักประกันให้เด็กและเยาวชนทุกคนสามารถเข้าถึงสิทธิทางการศึกษาที่มีคุณภาพและได้มาตรฐานจากรัฐอย่างเท่าเทียม มีมาตรการเพื่อสร้างผู้นำเยาวชนให้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนประชาธิปไตยเพื่อเตรียมความพร้อมในการนำพาประเทศชาติในอนาคต พร้อมกับสนับสนุนให้มีการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจแก่เยาวชน
– สนับสนุนให้เด็กและเยาวชนได้รับ “การศึกษาดี มีคุณภาพ ถ้วนหน้าจนถึงระดับปริญญาตรี” เนื่องจากการศึกษาเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานและหน้าที่ของรัฐ โดยพรรคประชาชาติมุ่งมั่นที่จะสร้างระบบการศึกษาที่มีคุณภาพ ท่าเทียม และเคารพในความหลากหลาย เพื่อให้มนุษย์ทุกคนมีศักดิ์ศรีและเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศ โดยรัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาอย่างมีคุณภาพและมาตรฐานนานาประเทศ บูรณาการทั้งทางสติปัญญา จิตวิญญาณ วุฒิภาวะทางอารมณ์ และความสมบูรณ์ของร่างกาย มีหลักสูตรที่สร้างความรับผิดชอบ มีคุณธรรม ภูมิใจในอัตลักษณ์ชาติและท้องถิ่น ยึดมั่นในแนวทางสันติวิธี เพื่อเป็นประชากรคุณภาพของโลก โดยมีแนวนโยบายดังนี้
– ยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาในพื้นที่พหุวัฒนธรรมให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน (ICESCR) ส่งเสริมการศึกษาพหุวัฒนธรรมและเครือข่ายศรัทธาสู่มาตรฐานสากลสนับสนุนเครือข่ายองค์กรศาสนา โดยการยกระดับการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรม ตาดีกา ปอเนาะ และโรงเรียนสอนศาสนาเอกชนในพื้นที่ชายแดนใต้ เพื่อรับรองสถานะและจัดสรรงบประมาณอย่างเป็นธรรมให้แก่สถานศึกษาศาสนาควบคู่กับการพัฒนาหลักสูตรศาสนาและหลักสูตรสามัญในลักษณะคู่ขนาน ส่งเสริมการเทียบโอนผลการเรียนรู้เพื่อเปิดโอกาสทางการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ดูแลสถานศึกษาให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยและเอื้อต่อการพัฒนาเด็กและเยาวชน พร้อมทั้งลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยีการศึกษา โดยยึดหลักการมีส่วนร่วมของชุมชน และความเคารพต่ออัตลักษณ์ทางศาสนาและวัฒนธรรม ส่งเสริมการเรียนการสอนพหุภาษาและภาษาแม่ (เช่น ภาษามลายู) สนับสนุนค่าตอบแทนบุคลากรทางการศึกษาอย่างเป็นธรรมเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและเสริมสร้างสันติภาพอย่างยั่งยืนในพื้นที่
– ส่งเสริมและสนับสนุนสวัสดิการการศึกษาถ้วนหน้าที่มีคุณภาพฟรี ตั้งแต่ระดับปฐมวัยจนถึงระดับอุดมศึกษา เพื่อให้ศักยภาพของมนุษย์ไม่ถูกจำกัดด้วยฐานะทางการเงิน ล้างหนี้ กยศ เพราะการศึกษาต้องมีอนาคต การเรียนต้องไม่มีหนี้ ยกระดับการศึกษาภาคบังคับ 15 ปี ให้เป็นการเรียนฟรีอย่างมีคุณภาพที่รัฐดำเนินการปัจจุบันและจัดให้มีเงินสนับสนุนรายเดือนแก่ผู้เรียนทุกคน เพื่อเป็นหลักประกันด้านการศึกษาและรายได้ขั้นพื้นฐานแก่ครอบครัวตั้งแต่ระดับอนุบาลถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลายหรือประกาศนียบัตรวิชาชีพขั้นต้น ได้รับการศึกษาฟรีโดยไม่มีค่าใช้จ่ายแอบแฝง ครอบคลุมค่าใช้จ่ายที่จำเป็นด้านการเรียน การดำรงชีพ และการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน และจัดสรรเงินสนับสนุนรายเดือนแก่ผู้เรียน ระดับอนุบาล (ชั้นปีที่ 1–3)เงินสนับสนุนรายเดือนเพิ่มปีละ 100 บาทในอัตราเริ่มต้นประมาณ 600–800 บาทต่อคน ระดับประถมศึกษา (ชั้นปีที่ 1–6) เงินสนับสนุนรายเดือนเพิ่มปีละ 100 บาทในอัตราเริ่มต้นประมาณ 900–1,400 บาทต่อคน ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น (ชั้นปีที่ 1–3) เงินสนับสนุนรายเดือนเพิ่มปีละ 100 บาทในอัตราเริ่มต้นประมาณ 1,500–1,700 บาทต่อคนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย / ปวช. (ชั้นปีที่ 1–3) เงินสนับสนุนรายเดือนเพิ่มปีละ 100 บาทในอัตราประมาณ 1,800–2,000 บาทต่อคน
การปรับอัตราเงินสนับสนุนในแต่ละช่วงชั้นให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่คำนึงถึงภาวะเศรษฐกิจและค่าครองชีพ การได้รับเงินสนับสนุนรายเดือนให้เป็นไปตามหลักความรับผิดชอบ ดังนี้ ผู้เรียนต้องมีอัตราการมาเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ต่อเดือน กรณีผู้เรียนสอบตกซ้ำชั้น ให้ระงับการจ่ายเงินสนับสนุนในปีการศึกษานั้น จนกว่าจะผ่านเกณฑ์และเลื่อนระดับชั้นได้ การบริหารจัดการงบประมาณ โดยใช้งบประมาณประมาณ 180,000 ล้านบาทต่อปี ภายใต้กรอบวินัยการเงินการคลังของรัฐ โดยไม่ก่อให้เกิดภาระหนี้สาธารณะเพิ่มเติม ผ่านแนวทาง การปรับโครงสร้างงบประมาณแผ่นดิน โดยโยกงบจากโครงการหรือรายการที่มีประสิทธิภาพต่ำ มาสู่การลงทุนด้านทรัพยากรมนุษย์ การบูรณาการและลดความซ้ำซ้อนของสวัสดิการเด็กและเยาวชนที่มีอยู่เดิม การใช้รายได้จากภาษีที่จัดเก็บได้ตามกฎหมาย เช่น ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ภาษีลาภลอย และรายได้ภาษีมูลค่าเพิ่มจากการใช้จ่ายในระบบเศรษฐกิจภายในประเทศ ซึ่งผลที่คาดว่าจะได้รับ ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาของครอบครัว และเพิ่มโอกาสทางการศึกษาอย่างเท่าเทียม ลดอัตราการหลุดออกจากระบบการศึกษา พัฒนาคุณภาพกำลังแรงงานในระยะยาวเพิ่มสภาพคล่องให้กับครัวเรือน และส่งเสริมเศรษฐกิจภายในประเทศ กับเสริมสร้างความมั่นคงให้กับโครงสร้างประชากรและสังคมในระยะยาว
– สำหรับการศึกษาในระดับอุดมศึกษา(ปริญญาตรี) ให้เรียนฟรีตามศักยภาพของประชาชนบนพื้นฐานความเชี่ยวชาญเฉพาะบุคคล เพื่อให้สอดคล้องกับการพัฒนาสังคมและประเทศชาติ
– บูรณาการกลไกมาตรการทางภาษีเพื่อสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนเข้ามารับบทบาทหุ้นส่วนทางการศึกษา โดยสนับสนุนกองทุนการศึกษาในระดับท้องถิ่น มุ่งเป้าหมายการทลายความเหลื่อมล้ำและสร้างความยั่งยืนทางการศึกษาจากฐานราก
– มุ่งยกระดับสวัสดิการและคุณภาพชีวิตครูอย่างต่อเนื่อง พร้อมปฏิรูปการทำงานด้วยการลดภาระงานธุรการและงานเอกสารที่ไม่จำเป็น เพื่อคืนครูสู่ห้องเรียนให้สามารถมุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนและสร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพ
– ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการสนับสนุนการศึกษาตามอัธยาศัยให้เท่าทันโลก สนับสนุนสถาบันอุดมศึกษาให้มีเสรีภาพทางวิชาการและการวิจัยที่ตอบสนองความจำเป็นของสังคม
– ปฏิรูปการจัดสรรงบประมาณผ่านกองทุนสนับสนุนการวิจัย โดยมุ่งเน้นการเข้าถึงอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมสำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและสถาบันการศึกษาทุกระดับ เพื่อเปลี่ยนงานวิจัยจากหิ้งสู่ห้างและชุมชน ส่งเสริมการสร้างนวัตกรรมที่ตอบโจทย์บริบทพื้นที่และสามารถนำไปใช้แก้ปัญหาหรือสร้างมูลค่าเพิ่มได้จริงในวงกว้าง
3.5.2 การเสริมพลังสตรีสู่การพัฒนาชาติอย่างยั่งยืน
ส่งเสริมความเสมอภาคและความเป็นธรรมระหว่างเพศและขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ ตลอดจนสนับสนุนให้เกิดการยอมรับบทบาทสตรี โดยเสริมพลังของสตรี สร้างช่องทางและกลไกให้แก่สตรีในการพัฒนา การบริหาร และการตัดสินใจในระดับต่างๆ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม สาธารณสุข สังคม การเมือง ศาสนา และวัฒนธรรม ส่งเสริมศักยภาพ ตลอดจน สิทธิในทางเศรษฐกิจและสังคมของผู้หญิง โดยเฉพาะสิทธิในการเป็นเจ้าของที่ดินและทรัพย์สินอื่น รวมทั้งการเข้าถึงการศึกษาในทุกระดับ การศึกษาด้านศาสนา และการศึกษาตลอดชีวิตของผู้หญิงทั้งในระบบและนอกระบบ สนับสนุนการยุติความรุนแรงต่อสตรี สนับสนุนให้สตรีสามารถเข้าถึงความยุติธรรมและได้รับการคุ้มครองตามที่กฎหมายกำหนด ส่งเสริมสุขภาวะและสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์ของสตรี จัดตั้งสภาสตรีระดับจังหวัด ภาค และระดับชาติ พร้อมทั้ง จัดให้มีสถาบันพัฒนาสตรี ครอบครัว ชุมชน และ
ท้องถิ่น
เพิ่มศักยภาพกองทุนพัฒนาบทบาทสตรีเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และศักยภาพในการเป็นผู้นำ รวมถึง การมีส่วนร่วมในทางการเมืองของกลุ่มสตรี เพิ่มสัดส่วนของสตรีในระดับผู้บริหารเพื่อให้มีอำนาจในการตัดสินใจทั้งภาคการเมือง ราชการ และเอกชน โดยให้มีการตั้งคณะกรรมการว่าด้วยการจ้างงานเพื่อความเท่าเทียมและยุติธรรมของสตรี ทำหน้าที่เสนอแนะ พร้อมทั้ง คัดกรองบุคคลเข้าทำงาน ตลอดจนพิจารณาตำแหน่งและค่าตอบแทนที่เท่าเทียมและเป็นธรรม
3.5.3 ศาสนาและจิตวิญญาณ คือ กลไกสร้างความสันติสุขและความก้าวหน้าของชาติ
ส่งเสริมสนับสนุนศาสนาทุกศาสนาอย่างเท่าเทียมกัน เน้นความเป็นพหุวัฒนธรรมในทางศาสนาและจิตวิญญาณ โดยให้ความเคารพ ตลอดจน ส่งเสริมสิทธิเสรีภาพในการนับถือและการปฏิบัติตามหลักบัญญัติของศาสนา นิกาย ลัทธินิยม และการยึดถือในทางจิตวิญญาณในลักษณะต่างๆ
ในส่วนของศาสนา เน้นปฏิรูปองค์กรการบริหารของทุกศาสนาให้มีธรรมาภิบาลและมีประสิทธิภาพในการพัฒนาสังคมบนฐานคุณธรรมและจริยธรรม แก้ไขกฎหมาย รวมถึง การจัดองค์กรในการสนับสนุนศาสนาให้เหมาะสมและเกิดความเสมอภาค ส่งเสริม ตลอดจน สนับสนุนงบประมาณในกิจกรรมทางศาสนา อาทิ การสนับสนุนการศึกษาพระพุทธศาสนา หรือทำบุญและการปฏิบัติธรรมตามหลักศาสนา ตลอดจน ธรรมเนียมประเพณีของชาวพุทธ และ การประกอบพิธีฮัจญ์ ณ ประเทศซาอุดีอาระเบียของชาวมุสลิม โดยพรรคประชาชาติมีนโยบายลดภาระค่าจ่ายในการเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ เช่น ค่าตั๋วเครื่องบิน ค่าที่พัก และค่าบริการนำแสวงบุญ โดยจะพิจารณาปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ระเบียบ และข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง รวมถึงกำหนดเพดานราคาค่าใช้จ่ายต่าง ๆ อย่างเหมาะสมและเป็นธรรม เพื่อให้เป็นการควบคุมดูแลและการรักษาการตามกฎหมายเป็นไปในลักษณะการรวมศูนย์ พรรคประชาชาติยังสนับสนุนให้มีการให้สวัสดิการและค่าตอบแทนแก่บุคลากรทางศาสนาของทุกศาสนา กรณีศาสนาพุทธ ได้แก่ พระภิกษุสงฆ์ บุคลากรและองค์กรในพระพุทธศาสนา กรณีศาสนาอิสลาม ได้แก่ อิหม่าม คอเต็บ บิหลั่น กรรมการอิสลามมัสยิด และกรรมการอิสลามประจำจังหวัด ตลอดจนบุคลากรของศาสนาอื่นๆ รวมทั้งส่งเสริมให้มีกิจกรรมข้ามวัฒนธรรมระหว่างศาสนิกชนต่างศาสนาเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ระหว่างกัน
ปรับปรุงพระราชบัญญัติว่าด้วยการใช้กฎหมายอิสลามในเขตจังหวัดปัตตานี นราธิวาส ยะลา และสตูล ที่การวินิจฉัยชี้ขาดกรณีแพ่งเกี่ยวกับเรื่องครอบครัวและมรดกอิสลาม ที่ผู้นับถือศาสนาอิสลามด้วยกันเป็นคู่ความหรือเป็นเจ้ามรดก ให้ใช้กฎหมายอิสลามว่าด้วยครอบครัวและมรดกบังคับแทน โดยให้ดะโต๊ะยุติธรรมร่วมพิจารณาพิพากษาพร้อมกับผู้พิพากษา และให้ขยายไปยังพื้นอื่นที่มีประชากรเป็นมุสลิมหนาแน่นรวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเห็นชอบด้วย
(1) พรรคประชาชาติ มีเป้าประสงค์เพื่อดําเนินกิจการทางการเมืองตามระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข เป็นพรรคการเมืองของประชาชน โดยประชาชน เพื่อประชาชน ที่สมาชิกพรรค มาจากหลากหลายอาชีพ วัฒนธรรม ชาติพันธุ์ และถิ่นกําเนิดร่วมกันพัฒนาการเมืองตามวิถีประชาธิปไตย ทั้งในฐานะประชาชนและพลเมืองของโลก
(2) พรรคประชาชาติเชื่อว่าอํานาจอธิปไตยเป็นของประชาชน จึงต้องส่งเสริมการกระจายอํานาจให้ประชาชนและองค์กรท้องถิ่น โดยรัฐเป็นผู้กระจายความสุขและผลประโยชน์ให้กับประชาชนอย่างสมดุล
(3) พรรคประชาชาติ เชื่อว่าประโยชน์สูงสุดของประชาชน และความมั่นคงของประเทศเป็นสิ่งเดียวกันจึงมุ่งพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมเพื่อความอยู่ดีมีสุขของประชาชน แก้ไขปัญหาความยากจน ขจัดการผูกขาดและความเหลื่อมล้ำทั้งด้านสิทธิโอกาสอํานาจ และศักดิ์ศรี ตลอดจนลดปัจจัยเสี่ยงต่อชีวิตและทรัพย์สิน รวมทั้งเสริมสร้างระบบสวัสดิการทางสังคมแก่ประชาชน
(4) พรรคประชาชาติ เชื่อว่าการแก้ปัญหาความไม่เป็นธรรม การกดขี่ การกระทําทุจริต และความขัดแย้งในสัง คมต้องใช้กระบวนการประชาธิปไตยและความยุติธรรมบนฐานการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนตามแนวทางสันติวิธี โดยรัฐต้องมีหน้าที่อํานวยความยุติธรรมอย่างเท่าเทียม รวมทั้งต้องไม่ใช้วิธีการแก้ไขโดยใช้กำลัง หรืออํานาจเผด็จการที่ไม่เป็นไปตามครรลองประชาธิปไตย หรือ กระทําการใดๆ ให้ประชาชนหวาดกลัวและจํายอม
(5) พรรคประชาชาติ เชื่อว่าความแตกต่างหลากหลายทางชาติพันธุ์ ศาสนา ภาษา จารีตประเพณี และความคิด เป็นลักษณะทั่วไปของสังคมพหุวัฒนธรรม ก่อให้เกิดการแลกเปลี่ยน แบ่งปัน และเกื้อกูลกัน พรรคประชาชาติจึงมุ่งขจัดการครอบงํา หรือเลือกปฏิบัติทางวั ฒนธรรมโดยไม่เป็นธรรม
(6) พรรคประชาชาติ เชื่อว่ามนุษย์ทุกคนมีคุณค่าและมีศักยภาพ มนุษย์จึงเป็นเป้าหมายหลักที่จะต้องได้รับการพัฒนาอย่างเหมาะสม ทั่วถึง และมีอิสระ เพื่อจะได้เป็นทรัพยากรสําคัญในการพัฒนาประเทศและสังคมโลก
(7) พรรคประชาชาติ เชื่อว่ามนุษย์มีความรับผิดชอบต่อตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติ ตามครรลองของระบอบประชาธิปไตย ซึ่งหมายถึงการอยู่ร่วมกันอย่างเคารพในสิทธิ เสรีภาพ และศักดิ์ศรีของบุคคลอื่น เคารพในกติกาที่ร่วมกันสร้าง และทําประโยชน์ให้กับสังคมส่วนรวม
(8) พรรคประชาชาติ เชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงเป็นปรากฏการณ์ปกติของสังคม มนุษย์จึงจําเป็นต้องปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง โดยการเรียนรู้จากประวัติศาสตร์ การศึกษาวิจัย และการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยี อันจะนําไปสู่ความเจริญผาสุกของประชาชาติ
(9) พรรคประชาชาติ เชื่อว่าประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมโลก จึงมุ่งที่จะส่งเสริมและแสวงหาความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน ภูมิภาค อนุภูมิภาค และประชาคมโลก ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม การศึกษา และการเมืองเพื่อสร้างความเข็มแข็งของพหุวัฒนธรรมในบริบทโลก
พรรคประชาชาติให้ความสําคัญกับการมีส่วนร่วมและเปิดโอกาสให้สมาชิกร่วมกำหนดนโยบาย พัฒนาการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ และสังคม รวมถึงมีส่วนร่วมในกระบวนการคัดสรรผู้สมัครรับเลือกตั้งในระบบต่างๆ ตลอดจนการกำหนดมาตรการและกลไกที่เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนเพื่อให้มีการดําเนินการตามนโยบาย รวมถึง การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคลและชุมชน โดยมีนโยบาย ดังนี้
ยึดมั่นการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รวมทั้งจะแก้ไขรัฐธรรมนูญ กฎหมาย และกฎเกณฑ์ต่างๆ ให้เป็นประชาธิปไตย รวมถึง อํานวยการให้การปฏิบัติหน้าที่ของรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานอื่นๆ ของรัฐ เป็นไปด้วยความยุติธรรม เสมอภาค สามารถปกป้องคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ตลอดจน ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยธํารงไว้ซึ่งหลักนิติธรรมเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม
ส่งเสริม “ สังคมพหุวัฒนธรรม ” ที่เคารพในความแตกต่างหลากหลายทางชาติพันธุ์ ศาสนา ภาษา อัตลักษณ์ วัฒนธรรม ถิ่นกําเนิด ความเชื่อ และอุดมการณ์ อันจะนําไปสู่ความเป็น “ประชาชาติ ” ที่ชาติคือประชาชนที่มีความแตกต่างหลากหลาย เป็นพลเมืองของประเทศที่อยู่ร่วมกันอย่างเสมอหน้าและสันติ มีความเคารพ รวมถึงเอื้ออาทรต่อกันภายใต้การรับรองโดยกฎหมาย อีกทั้ง มุ่งแก้ไขปัญหาความขัดแย้งตามหลักนิติธรรม ส่งเสริมแนวทางสันติวิธี กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ยุติธรรมทางเลือก ตลอดจนการเยียวยาและฟื้นฟูผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุต่างๆ ในทุกด้าน เพื่อให้สามารถดํารงชีวิตอย่างมีคุณภาพใน
“สังคมพหุวัฒนธรรม ”
(3.1) ด้านการบริหารและการปกครอง
มุ่งเน้นการกระจายอํานาจหน่วยราชการจากส่วนกลางสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่ องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ หรือตามสาขาอาชีพที่หลากหลาย โดยใช้ฐานของท้องถิ่นที่อยู่ใกล้ชิดกับประชาชนในการตอบสนองความความต้องการของประชาชน แก้ไขปัญหา และขจัดความเหลื่อมล้ำทางด้าน สิทธิ โอกาส อํานาจและศักดิ์ศรี ส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย การวางแผน การตัดสินใจ และการพัฒนาให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นหน่วยงานหลักในการจัดทําบริการสาธารณะและตัดสินใจแก้ไขปัญหาในพื้นที่สําหรับท้องถิ่นใดมีลักษณะที่จะปกครองตนเองได้ย่อมมีสิทธิจัดการปกครองส่วนท้องถิ่นตามหลักแห่งการปกครองตนเองตามเจตนารมณ์ของประชาชนในพื้นที่นั้น โดยการปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถมีรูปแบบที่หลากหลาย เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ โดยเป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ และ มีเป้าหมายเพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติ และประชาชน
กรณีเมืองใหญ่ เช่น เชียงใหม่ นครราชสีมา ขอนแก่น ภูเก็ต จังหวัดชายแดนภาคใต้ รวมทั้ง ท้องถิ่นอื่นๆ ที่มีลักษณะเฉพาะ จะส่งเสริมให้มีการปกครองในรูปแบบพิเศษตามหลักแห่งการปกครอง ตนเองที่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของประชาชนในท้องถิ่นภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย เพื่อให้การบริหารจัดการมีประสิทธิภาพ กระชับและคล่องตัวในการให้บริการสาธารณะและตอบสนองความต้องการของประชาชนในท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง ส่วนกรุงเทพมหานคร จะจัดให้มีการเลือกตั้งผู้บริหารตั้งแต่ระดับเขตจนถึงผู้ว่าราชการ กรุงเทพมหานคร แก้ปัญหาการจราจร กำจัดขยะและสิ่งปฏิกูล รวมถึงทบทวนและย้ายหน่วยงานหรือองค์กรของรัฐออกจากศูนย์กลางเมืองเพื่อลดความแออัดและพัฒนารูปแบบตลอดจนโครงสร้างของเมือง และบริการสาธารณะสู่การเป็นเมืองอัจฉริยะ ( smart city ) รวมถึง และปรับโครงสร้างทางการบริหารที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมโดยยึดหลักธรรมาภิบาล
ปฏิรูประบบการจัดทํางบประมาณแผ่นดินให้มีความสมดุลกับการจัดเก็บรายได้ และสอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจของประเทศ จัดสรรงบประมาณเพื่อลดความเหลื่อมลํ้า โดยจัดตั้งสถาบันอิสระในสังกัดสภาผู้แทนราษฎรเพื่อตรวจสอบ วิเคราะห์ ติดตามผลระบบงบประมาณแผ่นดิน และส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทํางบประมาณทุกขั้นตอนเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล รวมทั้งสร้างความเป็นธรรมและเพิ่มประสิทธิภาพในระบบภาษีอากร อาทิ จัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้ครอบคลุมรายได้จากทรัพย์สินมรดกและทรัพย์สินทุกประเภทอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม ส่วนภาษีเงินได้นิติบุคคลจะมีการปฏิรูปหลักเกณฑ์การให้สิทธิประโยชน์เพื่อลดความเหลื่อมลํ้า และมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อป้องกันการใช้ดุลยพินิจตามอําเภอใจของเจ้าพนักงานในการจัดเก็บภาษี เป็นต้น
ขจัดและป้องกันการกระทําทุจริตต่อหน้าที่ ปรับโครงสร้างและปฏิรูประบบราชการด้วยการแก้ไขกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ข้าราชการ บุคลากรของรัฐ และองค์กรต่างๆ สามารถปฏิบัติหน้าที่ตามภารกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตรงเป้าหมาย และสอดคล้องกับการพัฒนา โดยต้องลดขนาดกำลังคน เพิ่มประสิทธิภาพและความโปร่งใส ให้สามารถตรวจสอบได้ในวงกว้างและเชื่อมโยง กับทุกฝ่าย รวมถึงต้องถ่ายโอนบางภารกิจของภาครัฐให้ภาคเอกชนและภาคประชาสังคมดําเนินการแทน พร้อมทั้งปรับปรุงกฎหมายความมั่นคงภายในให้มีความสมดุลกับการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และความมั่นคง โดยคํานึงถึงความผาสุกของประชาชนเป็นหลัก
ส่งเสริมความยุติธรรมในอาชีพข้าราชการทุกประเภทตามหลักธรรมาภิบาล รวมถึงให้คัดเลือก สรรหา หรือเลือกตั้งจากบุคคลที่มีความรู้ ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ หรือมีคุณสมบัติเหมาะสม เพื่อดํารงตําแหน่งสําคัญที่ต้องปฏิบัติตามนโยบายที่เป็นยุทธศาสตร์ของประเทศหรือตําแหน่งตัวแทนของประเทศ
(3.2) ด้านการต่างประเทศ
ส่งเสริมสัมพันธไมตรีและความร่วมมือกับนานาประเทศ และถือหลักในการปฏิบัติต่อกันอย่างเสมอภาค ตลอดจนปฏิบัติตามสนธิสัญญา อนุสัญญา และความตกลงว่าด้วยเรื่องต่างๆ ที่ประเทศไทยเป็นภาคี รวมทั้งตามพันธกรณีที่ได้กระทําไว้กับนานาประเทศและองค์การระหว่างประเทศ ส่งเสริมการค้า การลงทุน สังคม การศึกษา วัฒนธรรม การท่องเที่ยว และแรงงานกับนานาประเทศ โดยเฉพาะกับอาเซียน พร้อมกับให้ความคุ้มครอง และดูแลผลประโยชน์ของคนไทยในต่างประเทศ ตลอดจนสร้างความสามารถทางเศรษฐกิจให้ไทยได้รับการยอมรับ มีเกียรติและศักดิ์ศรีในสายตานานาชาติ
เน้นการสร้างความร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดกับประเทศในเขตวัฒนธรรมเดียวกัน เช่น เขตวัฒนธรรมมลายู ซึ่งประกอบด้วยชายแดนภาคใต้ของไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ บรูไน ฟิลิปปินส์ และกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มแม่นํ้าโขง เช่น ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียน มา และจีน ตลอดจนเร่งฟื้นฟูและปรับความสัมพันธ์ทวิภาคีของไทยกับบางประเทศให้กลับสู่ภาวะปกติ เช่น ความสัมพันธ์กับราชอาณาจักรซาอุดิอาระเบีย เป็นต้น
(3.3) ด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม
ผลักดันให้มีการยกเลิกและปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่ไม่จําเป็นไม่สอดคล้องกับสภาพการณ์ หรือเป็นอุปสรรคต่อการดํารงชีวิตและการประกอบอาชีพของประชาชนเพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่ประชาชน และกฎหมายที่บัญญัติขึ้นในขณะที่ประเทศไม่ได้ปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยรวมถึงให้มีการบัญญัติ หลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับระบบอนุญาตไว้ในกฎหมายและพึงยกเลิกระบบที่ให้อํานาจคณะกรรมการในการใช้ ดุลพินิจพิจารณาอนุญาต อนุมัติ หรือสั่งการ ซึ่งเป็นต้นเหตุหนึ่งของความไม่เป็นธรรมและเป็นช่องทางในการทุจริต ตลอดจนส่งเสริมให้ทนายความ นักกฎหมาย และนักวิชาการ รวมทั้งสถาบันการศึกษา ให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ ประชาชนอย่างทั่วถึง อีกทั้ง การร่างกฎหมายขึ้นมาใหม่ต้องให้ประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย มีส่วนร่วม มีการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและให้นําผลการรับฟังความคิดเห็นมาแสดงให้สาธารณะ ได้ทราบและมีสิทธิโต้แย้งคัดค้านได้ด้วย
จัดตั้งองค์กรเพื่อการปฏิรูปกฎหมายทั้งในส่วนกลางและภูมิภาคที่เป็นอิสระในจํานวนที่เหมาะสม ซึ่งมาจากการเลือกกันเองของบุคคลที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ และหลากหลายอาชีพ เพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายหลังกฎหมายใช้บังคับแล้วรวมทั้ง ส่งเสริมให้มีหน่วยงานคณะกรรมการกฤษฎีกาประจําจังหวัดหรือท้องถิ่นบางแห่งที่มีความจําเป็น
ปฏิรูปองค์กรอิสระและศาลรัฐธรรมนูญ ให้มีที่มาจากตัวแทนสหวิชาชีพและมีความยึดโยงกับประชาชน ตลอดจนมีกลไกในการตรวจสอบและถ่วงดุลคําสั่งหรือคําพิพากษา
ปรับปรุงและพัฒนากระบวนการยุติธรรม ได้แก่ งานตํารวจ อัยการ ศาล ราชทัณฑ์ กรมบังคับคดี และกระทรวงยุติธรรม รวมถึงหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายอื่นๆ โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วม และมีการตรวจสอบถ่วงดุลเพื่อเป็นหลักประกันในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ รวมถึงมีการช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อนจากการที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมในทางอาญาเพื่อให้ได้มาซึ่งสิทธิพื้นฐานในกระบวนพิจารณา เช่น สิทธิในการปล่อยตัวชั่วคราว หรือขั้นตอนการสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องของพนักงานสอบสวน พนักงานอัยการ หรือองค์กรที่มีหน้าที่สอบสวนในทางอาญา ต้องเป็นไปตามพยานหลักฐานและมาตรฐานการสอบสวน อีกทั้งจะต้องกระทําในรูปขององค์คณะเพื่อป้องกันการแทรกแซงที่ไม่เป็นธรรมและให้ถือมติเสียงข้างมากในการมีความเห็นทางคดี เป็นต้น รวมถึง ให้มีการแก้ไขกฎหมายเพื่อให้ศาลเป็นผู้แต่งตั้งคณะกรรมการที่เป็นกลางและต้องไม่ใช่หน่วยงานของเจ้าหน้าที่รัฐที่ทําให้ตาย ร่วมเป็นผู้สอบสวนสาเหตุการตายที่เกิดจากการวิสามัญฆาตกรรม หรือ การตายที่เกิดจากการกระทําของเจ้าหน้าที่รัฐ รวมถึงให้ดําเนินการไต่สวนอย่างรวดเร็วและเป็นธรรม
ปฏิรูประบบราชทัณฑ์ที่มีผู้ต้องขังแออัดและสุขอนามัยขัดหลักสิทธิมนุษยชน รวมทั้งให้ปฏิบัติต่อผู้ต้องหา หรือจําเลยก่อนคําพิพากษาคดีถึงที่สุดตามรัฐธรรมนูญซึ่งถือว่ายังไม่ใช่ผู้กระทําผิดจะปฏิบัติเหมือนนักโทษเด็ดขาดไม่ได้
ส่งเสริมการนําเทคโนโลยีด้านการจัดการข้อมูล ได้แก่ ระบบข้อมูลขนาดใหญ่ อินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง ระบบคลาวด์ และปัญญาประดิษฐ์ มาใช้ในงานด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม เพื่ออำนวยความยุติธรรมให้กับประชาชน ป้องกันการละเมิดสิทธิเสรีภาพของบุคคล รวมทั้งสนับสนุนการดําเนินการ การตรวจสอบถ่วงดุลเจ้าพนักงานในกระบวนการยุติธรรม และผู้บังคับใช้กฎหมายอื่น ตลอดจนตรวจสอบทบทวนสัญญา รวบรวม คัดกรองข้อมูลเกี่ยวกับคดี รวมถึงการใช้คลังข้อมูลที่จัดเก็บในรูปแบบที่สามารถนําไปวิเคราะห์ ช่วยเหลือประชาชนด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมเพื่อให้ประชาชนได้รับบริการด้านกฎหมายอย่างถูกต้อง รวดเร็ว และเป็นธรรม
(3.4) ด้านเศรษฐกิจ
ส่งเสริมและสนับสนุนระบบเศรษฐกิจกระแสหลักแบบเสรีและเป็นธรรม หรือ ระบบเศรษฐกิจแบบทางเลือก ที่หมายรวมถึงเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่มุ่งใช้องค์ความรู้ การสร้างสรรค์งานทรัพย์สิน ทางปัญญา เทคโนโลยี และนวัตกรรม ตลอดจนระบบเศรษฐกิจฐานคุณธรรม ที่มุ่งเน้นการช่วยเหลือ ดูแล ผู้เดือดร้อน และธุรกรรมทางการเงินที่สอดคล้องกับหลักการทางศาสนา
(3.4.1) เศรษฐกิจภาพรวม
ยกเลิกและละเว้นการตรากฎหมายและกฎเกณฑ์ซึ่งมีบทบัญญัติที่ไม่สอดคล้องกับความจําเป็นทางเศรษฐกิจ ให้การประกอบกิจการมีการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรม ป้องกันและขจัดสัมปทาน การผูกขาด ควบรวม ครอบงํา หรือซื้อกิจการของกลุ่มทุน รวมทั้งสนับสนุนสินค้าไทยที่ได้มาตรฐานอย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันการทุ่มตลาดจากสินค้าข้ามชาติ
ปฏิรูปสถาบันการเงินทั้งรัฐและเอกชนที่มุ่งหารายได้และกำไรที่มากเกินควรจากค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ย หรือค่าบริการที่เรียกเป็นอย่างอื่น พร้อมทั้ง ให้สถาบันการเงินของรัฐให้ยึดนโยบายหลัก ด้านการช่วยเหลือทางสังคมและเศรษฐกิจแก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อยเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
จัดให้มีสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานอันจําเป็นต่อการดํารงชีวิตของประชาชน ส่งเสริมและขยายโอกาสในการประกอบอาชีพ พร้อมกับพัฒนาศักยภาพโครงสร้างพื้นฐานในการคมนาคม ทั้งในส่วนของรถไฟและสนามบินในภูมิภาค
พัฒนาเศรษฐกิจเชิงนิเวศวัฒนธรรมของท้องถิ่นต่างๆ เพื่อเพิ่มพูนรายได้ โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์ รวมทั้งเพื่อให้เกิดการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมตามศักยภาพบุคคลในท้องถิ่นที่มีความชํานาญและโดดเด่นในแต่ละสาขาการผลิต ส่งเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันทางการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ โดยมุ่งสร้างหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจที่เข้มแข็งภายใต้กรอบความร่วมมือต่างๆ ที่ไทยเป็นสมาชิก ตลอดจนพัฒนาความเป็นหุ้นส่วนกับประเทศยุทธศาสตร์ที่สําคัญในภูมิภาคและนอกภูมิภาค
ส่งเสริมการค้าชายแดนครบวงจร สร้างความเชื่อมั่นและแรงจูงใจในการลงทุน พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สนับสนุนการเชื่อมโยงระบบโลจิสติกส์กับประเทศเพื่อนบ้าน อาทิ จังหวัดชายแดนภาคใต้จะมีการเชื่อมโยงกับประเทศมาเลเซีย สิงคโปร์ แล ะบรูไน โดยใช้ศักยภาพทางภาษาและวัฒนธรรมเพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้จะร่วมมือกับประเทศมาเลเซียอย่างใกล้ชิดทั้งในระดับรัฐบาลกลาง และรัฐบาลท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมธุรกิจที่สร้างรายได้ให้กับประชาชนที่ยากจนในพื้นที่ ได้แก่ ธุรกิจร้านอาหารไทย หรือร้าน “ต้มยำ” พร้อมกับยกระดับแรงงานท้องถิ่นและเร่งจัดหาแหล่งงานในประเทศเพื่อนบ้าน
ส่งเสริมเศรษฐกิจทางเลือกที่สอดคล้องกับศักยภาพ องค์ความรู้ ความคิดสร้างสรรค์ รวมถึง ความถนัดของประชาชนและท้องถิ่นส่งเสริมประชาชนในการประกอบกิจการอิสระผ่านการทําธุรกิจออนไลน์ ส่งเสริมสนับสนุนนักธุรกิจรุ่นใหม่ และผู้ประกอบการรุ่นเยาว์ผ่านการตั้งกองทุนและวิธีการอื่นๆ ส่งเสริมและพัฒนาธุรกิจครบวงจร และธุรกิจเครือข่ายให้เป็นประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ ส่งเสริมการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนที่จําเป็นต้องประกอบอาชีพในภาคเศรษฐกิจแบบไม่เป็นทางการ เช่น หาบเร่ แผงลอย คนทํางานภาคกลางคืน รวมทั้งความสําคัญกับมาตรการการคุ้มครองผู้บริโภคตามกฎหมาย
พัฒนาระบบเศรษฐกิจฐานคุณธรรม โดยส่งเสริมการจัดตั้งกองทุนกิจการเพื่อสังคม เพื่อช่วยเหลือดูแลผู้เดือดร้อนในรูปแบบต่างๆ รวมทั้งสนับสนุนการจัดตั้งสถาบันทางการเงิน สหกรณ์ หรือกองทุน ที่เปิดช่องให้ดําเนินธุรกรรมทางการเงินที่สอดคล้องกับหลักการทางศาสนา เช่น สถานธนานุบาลปลอดดอกเบี้ย เป็นต้น
ในระดับหมู่บ้านและชุมชน ดําเนินการพัฒนาอย่างเสมอภาคและสอดคล้องกับวิถีชีวิต อัตลักษณ์ ศาสนา ภาษา และวัฒนธรรม ตามความต้องการของประชาชนในพื้นที่ และพัฒนาประชาชนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะ ผู้ด้อยโอกาส สร้างงาน สร้างอาชีพ และจัดสวัสดิการสังคมอย่างทั่วถึง สนับสนุนครัวเรือนที่มีความพร้อมเป็นผู้ประกอบการ รวมทั้งยกระดับ OTOP และวิสาหกิจชุมชนเป็นผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม ตลอดจนเป็น “หนึ่งอําเภอหนึ่งอุตสาหกรรม ”
(3.4.2) แก้ปัญหาความยากจนและหนี้สินภาคประชาชน
ให้ความสําคัญกับแก้ไขปัญหาความยากจนกลุ่มครัวเรือนรากหญ้าด้วยให้ความรู้ ทักษะ และเปิดโอกาสให้สามารถเข้าถึงแหล่งทุน ปัจจัยการผลิตต่างๆ โดยเฉพาะที่ดินทํากินและตลาด ส่วนผู้ยากจนข้นแค้นจะช่วยเหลือด้วยการสังคมสงเคราะห์ เช่น ที่พักอาศัย เงินสงเคราะห์รายเดือน
ให้ความสําคัญกับการช่วยเหลือและแก้ปัญหาลูกหนี้ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม หรือไม่อาจช่วยตัวเองได้ โดยจัดตั้งสถาบันช่วยเหลือลูกหนี้ เช่น การจัดตั้งธนาคารเพื่อสังคม (Social Bank) ที่มีรูปแบบการแก้ปัญหาหลายวิธีตามความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ อาทิ การซื้อหนี้เสีย และหลักทรัพย์ค้ำประกันของลูกหนี้ที่เจ้าหนี้ ซึ่งเป็นสถาบันการเงินได้นําลูกหนี้ และหลักทรัพย์ค้ำประกันไปไว้กับบริษัทบริหารสินทรัพย์ เข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือโดยยึดแนวทาง “ทุกฝ่ายต้องได้ประโยชน์ร่วมกัน คือ ลูกหนี้จะไม่ถูกฟ้องร้องและจะได้ทรัพย์คืน เจ้าหนี้จะได้รับการชําระหนี้ และรัฐบาลจะไม่เสียหาย ” การช่วยเหลือจะขายหนี้คืนให้กับลูกหนี้ในราคาเท่าทุน เพื่อเป็นการช่วยเหลือฟื้นฟูลูกหนี้ให้กลับมาเป็นลูกหนี้ปกติโดยการพักชําระหนี้ และมีมาตรการหรือวิธีการ ฟื้นฟูอาชีพลูกหนี้ให้มีรายได้เพียงพอในการชําระหนี้คืน เป็นต้น
นอกจากนี้จะจัดให้มีการสอบทานและทบทวนการบริหารจัดการกองทุน ที่ตั้งงบประมาณรายจ่ายประจําปี ในรูปองค์การมหาชน องค์การของรัฐที่เป็นอิสระ หรือ กองทุนที่เป็นนิติบุคคลอื่น เพื่อการพัฒนา หรือ ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาและการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลและบริหารจัดการ ของกระทรวง ทบวง กรม หรือ หน่วยงานที่เรียกเป็นอย่างอื่นที่ผลการประเมินไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์หรือไม่คุ้มค่า ให้ปฏิรูปและส่งเสริมให้จัดตั้งบรรษัทบริหารจัดการกองทุนเพื่อการพัฒนาแห่งชาติ ( National Development and Management Fund/ NDMF) เพื่อใช้เป็นกลไกในการสร้างความเข็มแข็งให้กับคนรากหญ้า ตลอดจน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และกรณี กองทุนให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) ก็จะมีการตั้งกองทุนในลักษณะเดียวกันเพื่อส่งเสริมสนับสนุนทุนการศึกษาแก่นักเรียน นักศึกษาที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ให้เกิดประสิทธิภาพ และประสิทธิผล รวมทั้งให้มีการชะลอ หรือเจรจาไกล่เกลี่ยให้มีการชําระหนี้แบบผ่อนปรน โดยหลีกเลี่ยงการฟ้องร้องดําเนินคดี หรือ ปรับเปลี่ยนรูปแบบการกู้ยืม การเจรจา การปรับโครงสร้างหนี้ที่เหมาะสม พร้อมทั้ง มีการนํามาตรการ หรือมาตรฐานสิทธิมนุษยชนมาปฏิบัติ รวมทั้ง จัดตั้ง “บรรษัทบริหารจัดการกองทุนเพื่อคนรากหญ้า ” ( Wealth Management Fund for the Grassroots/WMFG) หรือ “บริษัทบริหารจัดการสินทรัพย์แห่งชาติเพื่อคนรากหญ้า ” (National Assets Management Company for the Grassroots/NAMCG) เพื่อรับซื้อหรือโอนหนี้มีปัญหาหรือหนี้เสียมาบริหารจัดการโดย ไม่ทําลายวิธีปฏิบัติของธุรกรรมการกู้ยืมเงิน
(3.4.3) เศรษฐกิจการเกษตร
สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาด้านการเกษตรอย่างครบวงจรและถือเป็นวาระของชาติ คุ้มครองและรักษาผลประโยชน์ของเกษตรกรในการผลิตและการตลาดให้ได้รับผลตอบแทนสูงสุด เน้นการแก้ปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกตํ่า ส่งเสริมการรวมกลุ่มของเกษตรกรในรูปสภาเกษตรกรเพื่อวางแผนการเกษตร และรักษาผลประโยชน์ร่วม สนับสนุนและคุ้มครองระบบสหกรณ์ให้เป็นอิสระ รวมทั้ง ขจัดและป้องกันการผูกขาดระบบการเกษตรทั้งทางตรงและทางอ้อม
จัดตั้งและปรับปรุงองค์กรเพื่อพัฒนาการตลาดการเกษตร เพื่อทําหน้าที่บริหารจัดการราคาสินค้าเกษตรให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดทั้งต่อเกษตรกร และผู้บริโภคและสามารถเชื่อมโยงกับตลาดภายในและตลาดโลก
ส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรและประมงพื้นบ้านเพื่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มในทางเศรษฐกิจ ส่งเสริมศักยภาพเกษตรกรรายย่อย และชุมชนท้องถิ่นให้สามารถแข่งขันในระดับชาติโดยให้นําเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพการผลิตและส่งเสริมการจําหน่าย
ยกระดับความสามารถของวิสาหกิจท้องถิ่นเกี่ยวกับอาหารและให้มีบทบาทหลักในระบบกระจายอาหาร ไม่ถูกผูกขาดโดยกลุ่มทุน ส่งเสริมความมั่นคงทางอาหาร สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชเพื่อให้เกษตรกรสามารถเก็บรักษาและปรับปรุงพันธุ์พืชที่ตนใช้เพาะปลูกได้ ส่งเสริมวิสาหกิจเมล็ดพันธุ์ตลอดจนขยายระบบชลประทาน โดยเน้นระบบชลประทานในไร่นาแทนการสร้างโครงการชลประทานขนาดใหญ่
กรณีจังหวัดชายแดนภาคใต้ พัฒนาการเกษตรและการปศุสัตว์ที่สอดคล้องกับระบบนิเวศ ต่อยอดและพัฒนาการเกษตรพื้นบ้าน เช่น สวนดูซง (สวนไม้ผลผสมผสาน) สวนทุเรียน พันธุ์พื้นบ้าน การปลูกข้าวพันธุ์พื้นบ้าน ตลอดจน ส่งเสริมการแปรรูปพืชเศรษฐกิจท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม
(3.5) ด้านสังคม
ส่งเสริมและสนับสนุน “สังคมพหุวัฒนธรรม ” ที่กลุ่มชาติพันธุ์ ศาสนา และความเชื่อ ต่างๆ สามารถดํารงชีวิตอย่างสอดคล้องกับวัฒนธรรม ประเพณี และตามความสมัครใจ โดยไม่มีการผูกขาด ครอบงํา หรือ เลือกปฏิบัติ ทุกคนได้รับการส่งเสริมศักยภาพให้เกิดเป็นคุณค่าและเป็นโอกาสในการพัฒนาประเทศ โดยผลักดันให้มีมาตรการคุ้มครองสังคมพหุวัฒนธรรมตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนู ญ และป้องกันการยุยง ปลุกปั่นหรือสร้างความเกลียดชัง โดยอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง พร้อมกับพัฒนาสังคมในแต่ละด้านดังนี้
(3.5.1) เด็กและเยาวชน
เด็กและเยาวชนมีสิทธิในการอยู่รอด ได้รับการปกป้องคุ้มครอง และได้รับการพัฒนาด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญาตามศักยภาพในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม โดยคํานึงถึงการ มีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนเป็นสําคัญ เด็กและเยาวชนซึ่งไม่มีผู้ดูแลมีสิทธิได้รับการเลี้ยงดูและการศึกษา อบรมที่เหมาะสมจากรัฐ รวมทั้ง ให้ความช่วยเหลือและดูแลเด็กกำพร้า เด็กพิเศษ ตลอดจนเด็กที่เป็นบุตรของแรงงานข้ามชาติ
มีมาตรการเพื่อสร้างผู้นําเยาวชนให้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนประชาธิปไตย เพื่อเตรียมความพร้อมในการนําพาประเทศชาติในอนาคต พร้อมกับสนับสนุนให้มีการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจแก่เยาวชน
แก้ไขปัญหายาเสพติดทั้งด้านการป้องกัน ปราบปราม บําบัด ฟื้นฟูให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล ตลอดจนนํามาตรการที่สัมฤทธิ ์ ผลในการแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมถึง ผลการวิจัยเกี่ยวกับตัวยาและสารเสพติดมาประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหาให้สอดคล้องกับบริบทสังคมไทย กรณีเด็กและเยาวชนที่ติดยาเสพติด ส่งเสริมการนําระบบ “ยุติธรรมทางเลือก ” มาใช้ในการแก้ปัญหาที่เอื้อต่อบทบาทของครอบครัว ผู้นําศาสนา และผู้นําชุมชน ในการมีส่วนร่วมในการแก ้ปัญหา ใช้วิธีการแก้ไขแทนการลงโทษ ใช้การกีฬาเพื่อเป็นกลไกในการบูรณาการเยาวชนกับระบบเศรษฐกิจเพื่อเป็นช่องทางในการสร้างงาน สร้างรายได้ เข้าสู่ชุมชนและสังคม ตลอดจนป้องกันและแก้ไขการแพร่ระบาดของยาเสพติด เช่น กรณีจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ประสบปัญหาการแพร่ระบาดน้ำต้มใบกระท่อม สนับสนุนให้มี “สภาเยาวชน…” เพื่อเป็นเวทีให้เยาวชนได้เรียนรู้ระบอบประชาธิปไตยอย่างแท้จริง โดยให้มีการฝึกอบรมเสวนาผ่าน “สถาบันพัฒนาประชาธิปไตย ” รวมถึง ทำความรู้จักและดูแลซึ่งกันและกัน ส่งเสริมสนับสนุนให้มี “ศูนย์กีฬาประจําตําบล ” รวมทั้ง จัดตั้งศูนย์ศาสนบําบัดยาเสพติดครบวงจร
(3.5.2) การศึกษา
การศึกษาเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานและเป็นเสรีภาพของบุคคล โดยสนับสนุนการอบรมเลี้ยงดู และให้การศึกษาปฐมวัย พัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการจัดการศึกษาในทุกระดับและทุกรูปแบบให้เท่าเทียมกัน และได้มาตรฐานนานาประเทศ โดยเฉพาะการพัฒนาความคิด สติปัญญา และศักยภาพของผู้เรียนให้มีการบูรณาการทั้งทางสติปัญญา จิตวิญญาณ วุฒิภาวะทางอารมณ์ และความสมบูรณ์ของร่างกาย มีหลักสูตร และกิจกรรมที่สร้างความรับผิดชอบ มีคุณธรรม ยึดมั่นในแนวทางสันติวิธี เสียสละ และมีจิตใจที่เป็นมิตรภาพบนความแตกต่างหลากหลาย เพื่อเป็นประชากรคุณภาพของประเทศและประชาคมโลก
ส่งเสริมและสนับสนุนการกระจายอํานาจให้สถานศึกษาทุกระดับ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุมชน องค์การทางศาสนา ตลอดจน เอกชน พัฒนาครูให้มีคุณภาพและมีความรับผิดชอบ ใช้เทคโนโลยีในการพัฒนาการศึกษา จัดตั้งกองทุนกู้ยืมเพื่อการศึกษาที่เสมอภาคและเป็นธรรม รวมทั้งพัฒนาระบบสวัสดิการเพื่อการศึกษาแบบถ้วนหน้าจนถึงระดับปริญญาตรี ส่งเสริมสนับสนุนนักเรียน นักศึกษาที่ศึกษาในต่างประเทศ สร้างโอกาสทางการศึกษาของผู้มีข้อจํากัดด้านเงินทุน โดยสนับสนุนการจัดตั้งกองทุนช่วยเหลือการศึกษาที่ท้องถิ่นหรือชุมชนเป็นฝ่ายบริหารและดําเนินการ
ในกรณีจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีรูปแบบการศึก ษาเป็นการเฉพาะหลายรูปแบบให้ยกระดับคุณภาพ มาตรฐาน และอุดหนุนการจัดการศึกษาทุกระดับในโรงเรียนเอกชนสามัญ และโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม ส่งเสริมการเรียนการสอนทางศาสนาของทุกศาสนาในสถาบันการศึกษารูปแบบต่างๆ ส่งเสริมให้มีค่าตอบแทนครูสอนศาสนา ส่งเสริมระบบการศึกษา บนฐานของความแตกต่างทางวัฒนธรรม ศาสนา และชาติพันธุ์ รวมทั้ง พัฒนาความคิด สติปัญญา และศักยภาพของทุกชาติพันธุ์ โดยเริ่มต้นจากภาษาแม่ อาทิ ภาษามลายู
เพิ่มสิทธิและบทบาทของระบบการศึกษาทางเลือกและการศึกษาด้วยตัวเอง ของประชาชนในทุกช่วงวัย ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการศึกษาตามอัธยาศัยให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและของโลก
สนับสนุนสถาบันอุดมศึกษาให้สามารถทําหน้าที่จัดการเรียนการสอนวิจัย และบริการวิชาการแก่สังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีเสรีภาพทางวิชาการ ตลอดจน มีการสร้างความร่วมมือกับสถาบันอุดมศึกษาทั้งใน และต่างประเทศ รวมถึงส่งเสริมให้มีกองทุนสนับสนุนการวิจัยที่ท้องถิ่น นักวิจัย นักวิชาการ และสถาบันอุดมศึกษาต่างๆ สามารถเข้าถึงทุนการวิจัยได้อย่างเท่าเทียมกัน
ส่งเสริมและสนับสนุนระบบการวิจัยของประเทศให้สามารถตอบสนองต่อความจําเป็นของสังคม ประชาชน และภาคธุรกิจ รวมถึงมีการเผยแพร่ผลการศึกษาวิจัยให้เกิดความรู้ การพัฒนา และนวัตกรรม รวมทั้งพัฒนาและจัดให้มีองค์กรด้านเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในระดับชาติและระดับต่างๆ เพื่อประมวลผลข้อมูลจากงานวิจัยมาใช้ให้เกิดประโยชน์กับประเทศในทุกด้าน
(3.5.3) สตรี
ส่งเสริมความเสมอภาคและความเป็นธรรมระหว่างเพศและขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ ตลอดจนสนับสนุนให้เกิดการยอมรับบทบาทสตรี โดยเสริมพลังของสตรี สร้างช่องทางและกลไกให้แก่สตรีในการพัฒนา การบริหาร และการตัดสินใจในระดับต่างๆ ทั้งด้านเศรษฐกิจสภาพแวดล้อม สาธารณสุข สังคม การเมือง ศาสนา และวัฒนธรรม ส่งเสริมศักยภาพตลอดจนสิทธิในทางเศรษฐกิจ และสังคมของผู้หญิง โดยเฉพาะสิทธิในการเป็นเจ้าของที่ดินและทรัพย์สินอื่น รวมทั้งการเข้าถึงการศึกษาในทุกระดับ การศึกษาด้านศาสนา และการศึกษาตลอดชีวิตของผู้หญิงทั้งในระบบและนอกระบบ สนับสนุนการยุติ ความรุนแรงต่อสตรี สนับสนุนให้สตรีสามารถเข้าถึงความยุติธรรมและได้รับการคุ้มครองตามที่กฎหมายกำหนด ส่งเสริมสุขภาวะและสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์ของสตรี จัดตั้งสภาสตรีระดับจังหวัด ภาค และระดับชาติ พร้อมทั้ง จัดให้มีสถาบันพัฒนาสตรี ครอบครัว ชุมชน และท้องถิ่น
เพิ่มศักยภาพกองทุนพัฒนาบทบาทสตรีเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจสังคม และศักยภาพในการเป็นผู้นํา รวมถึง การมีส่วนร่วมในทางการเมืองของกลุ่มสตรี เพิ่มสัดส่วนของสตรีในระดับ ผู้บริหารเพื่อให้มีอํานาจในการตัดสินใจทั้งภาคการเมือง ราชการ และเอกชน โดยให้มีการตั้งคณะกรรมการว่าด้วย การจ้างงานเพื่อความเท่าเทียมและยุติธรรมของสตรีทําหน้าที่เสนอแนะ พร้อมทั้งคัดกรองบุคคลเข้าทํางานตลอดจนพิจารณาตําแหน่งและค่าตอบแทนที่เท่าเทียมและเป็นธรรม
(3.5.4) ศาสนาและจิตวิญญาณ
ส่งเสริมสนับสนุนศาสนาทุกศาสนาอย่างเท่าเทียมกัน เน้นความเป็นพหุวัฒนธรรมในทางศาสนาและจิตวิญญาณ โดยให้ความเคารพ ตลอดจน ส่งเสริมสิทธิเสรีภาพในการนับถือและการปฏิบัติตามหลักบัญญัติของศาสนา นิกาย ลัทธินิยม และการยึดถือในทางจิตวิญญาณในลักษณะต่างๆ
ในส่วนของศาสนา เน้นปฏิรูปองค์กรการบริหารของทุกศาสนาให้มีธรรมาภิบาล และมีประสิทธิภาพในการพัฒนาสังคมบนฐานคุณธรรมและจริยธรรม แก้ไขกฎหมาย รวมถึงการจัดองค์กรในการสนับสนุนศาสนาให้เหมาะสมและเกิดความเสมอภาค ส่งเสริม ตลอดจน สนับสนุนงบประมาณในกิจกรรมทาง ศาสนา อาทิ การสนับสนุนการศึกษาพระพุทธศาสนา หรือทําบุญและการปฏิบัติธรรมตามหลักศาสนา ตลอดจน ธรรมเนียมประเพณีของชาวพุทธ และการประกอบพิธีฮัจญ์ ณ ประเทศซาอุดีอาระเบียของชาวมุสลิม เป็นต้น สนับสนุนสวัสดิการและค่าตอบแทนบุคลากรทางศาสนาของทุกศาสนา กรณีศาสนาพุทธ ได้แก่พระภิกษุสงฆ์ บุคลากร และองค์กรในพระพุทธศาสนา กรณีศาสนาอิสลาม ได้แก่ อิหม่าม คอเต็บ บิหลั่น กรรมการอิสลามมัสยิด และกรรมการอิสลามประจําจังหวัด ตลอดจน บุคลากรของศาสนาอื่นๆ รวมทั้งส่งเสริมให้มีกิจกรรมข้ามวัฒนธรรมระหว่างศาสนิกต่างศาสนาเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ระหว่างกัน
ปรับปรุงพระราชบัญญัติว่าด้วยการใช้กฎหมายอิสลามในเขตจังหวัด ปัตตานี นราธิวาส ยะลา และสตูล ที่การวินิจฉัยชี้ขาดกรณีแพ่งเกี่ยวกับเรื่องครอบครัวและมรดกอิสลาม ที่ผู้นับถือศาสนาอิสลามด้วยกันเป็นคู่ความหรือเป็นเจ้ามรดก ให้ใช้กฎหมายอิสลามว่าด้วยครอบครัวและมรดกบังคับแทน โดยให้ดะโต๊ะยุติธรรมร่วมพิจารณาพิพากษาพร้อมกับผู้พิพากษา และให้ขยายไปยังพื้นอื่นที่มีประชากรเป็นมุสลิมหนาแน่น รวมทั้ง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเห็นชอบด้วย
(3.5.5) แรงงานและระบบสวัสดิการ
แรงงานมีสิทธิได้รับหลักประกันความปลอดภัยและสวัสดิภาพในการทํางาน รวมถึงหลักประกันในการดํารงชีพทั้งในระหว่างการทํางานและเมื่อพ้นจาก การทํางาน ส่งเสริมให้ประชากรวัยทํางานมีงานทํา พัฒนาทักษะแรงงานและการประกอบอาชีพ จัดระบบแรงงานสัมพันธ์ ตลอดจน ระบบไตรภาคีที่ผู้ทํางานมีสิทธิเลือกผู้แทนของตนจัดระบบประกันสังคม คุ้มครองให้ผู้ทํางานที่มีคุณค่าอย่างเดียวกันได้รับค่าตอบแทน สิทธิประโยชน์ และสวัสดิการที่เป็นธรรมโดยไม่เลือกปฏิบัติ รวมทั้งจัดให้มีหรือส่งเสริมการออมเพื่อการดํารงชีพเมื่อพ้นวัยทํางาน ส่งเสริม ตลอดจน คุ้มครองสิทธิแรงงานทุกเพศ และวัยรวมทั้งสิทธิในการตั้งสหภาพแรงงานในทุกสาขาอาชีพและการนัดหยุดงาน พัฒนาระบบการจัดการแรงงานข้ามชาติในฐานะที่เป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศพัฒนาแรงงานกึ่งทักษะให้เป็นแรงงานที่มีทักษะส่งเสริมสนับสนุนแรงงานและผู้ประกอบการในต่างประเทศทั้งด้านการพัฒนาฝีมือแรงงาน การสนับสนุนแหล่งทุน การลดค่าใช้จ่ายและการดูแลสวัสดิภาพที่เหมาะสม รวมทั้งส่งเสริมให้มีการปฏิบัติต่อแรงงานข้ามชาติอย่างมีศักดิ์ ศรีความเป็นมนุษย์ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของประชาชาติ หรือพลเมืองโลก
กรณีผู้ยากไร้และผู้ด้อยโอกาส ส่งเสริมการกระจายโอกาสและความมั่นคงในชีวิตให้มีความรู้และมีกองทุนในการประกอบอาชีพตามความรู้ความสามารถ เพื่อให้สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี
จัดตั้ง “กองทุนผู้สูงอายุ” เพื่อดูแลสุขภาพและจิตใจตลอดจนให้มีพื้นที่สําหรับผู้สูงอายุได้ทํากิจกรรมร่วมกัน ส่งเสริมการใช้เครื่องมือทางศาสนารวมถึงวัฒนธรรมของแต่ละท้องถิ่นในการทําให้ผู้สูงอายุตระหนักในศักยภาพและคุณค่าของตนพึ่งพาตนเองได้ และมีอิสรภาพในการกำหนดชีวิตในแบบของตน
ส่งเสริมระบบบํานาญแห่งชาติและสวัสดิการถ้วนหน้า ซึ่งรัฐต้องจัดให้ประชาชนอย่างเสมอหน้าด้วย “สิทธิที่เสมอกัน” ไม่ว่ายากดีมีจน ภายใต้หลักการที่ว่าสวัสดิการเป็น “สิทธิ ” อันพึงมีของประชาชน มิใช่เพียงแค่ “หน้าที่” ของรัฐในการสงเคราะห์คนอนาถา
(3.5.6) สาธารณสุข
การสาธารณสุขเป็นสวัสดิการและสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมือง จึงต้องสร้างความเข้มแข็งให้กับระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าให้มากยิ่งขึ้น ส่งเสริมให้ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่มีมาตรฐานอย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ มีการนําเทคโนโลยี ตลอดจนคลังข้อมูลมาใช้ในการบริหารงบประมาณ และบุคลากร พร้อมทั้งส่งเสริมให้เอกชนและชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสุขภาพ และการจัดบริการสาธารณสุขโดยผู้มีหน้าที่ให้บริการดังกล่าวซึ่งได้ปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรฐานวิชาชีพ และจริยธรรมย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย
ส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐาน เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ และการป้องกันโรคโดยการบริการสาธารณสุขต้องครอบคลุมการส่งเสริมสุขภาพ การควบคุม ตลอดจนการป้องกันโรคการรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสุขภาพ
ส่งเสริม “ การแพทย์พหุลักษณ์ ” ที่ตอบสนองต่อความแตกต่างทางสังคมวัฒนธรรม นิเวศวิทยา รวมถึงสภาพเศรษฐกิจ พัฒนาแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือกให้เกิดประโยชน์สูงสุด ส่งเสริมการตรวจสุขภาพตามวิถีศาสนา ตลอดจน สนับสนุนให้มีการจัดตั้ง “ธนาคารอาหารสุขภาพประจําตําบล ”เนื่องจากสารพิษปนเปื้อนในอาหารเป็นสาเหตุหลักประการหนึ่งของความเจ็บป่วยในปัจจุบัน
(3.5.7) การท่องเที่ยวและการกีฬา
ส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในมิติต่างๆให้ได้มาตรฐานโดย หมายรวมถึง การบริหารจัดการโครงสร้างพื้นฐานที่จําเป็นต่อการพัฒนาการท่องเที่ยว อาทิ ระบบการคมนาคม ระบบไฟฟ้า และระบบน้ำประปา ทั้งนี้ โดยให้ความสําคัญกับการกระจายผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม มีความสอดคล้องกับสภาพสังคมอัตลักษณ์ วัฒนธรรม และอยู่บนฐานของความยั่งยืนของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
ส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ภาคเอกชน ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม รวมถึงภาครัฐในการยกระดับมาตรฐานและพัฒนาการท่องเที่ยว เพื่อให้เกิดการกระจายรายได้สู่ชุมชน และพัฒนาสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ได้มาตรฐาน
ส่งเสริมการกีฬารวมถึงวิทยาศาสตร์และเวชศาสตร์การกีฬา โดยจัดให้มีบริการสาธารณะด้านกีฬา มีการจัดตั้งสโมสรหรือศูนย์กีฬาชุมชนให้ครอบคลุมทั่วประเทศให้มีสนามและอุปกรณ์กีฬาที่เหมาะสมและได้มาตรฐาน เพื่อให้บริการด้านการกีฬาแก่เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ สตรี รวมทั้ง ผู้พิการ ตลอดจนส่งเสริมให้เอกชนมีการลงทุนด้านการกีฬาโดยสร้างแรงจูงใจด้านสิทธิพิเศษทางภาษี หรือ สิทธิประโยชน์อันพึงมีพึงได้อื่นๆ ที่เหมาะสมเพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงกีฬามากขึ้น
จัดตั้งสภากีฬาแห่งชาติ ประกอบด้วยผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์ในทุกประเภทกีฬา ทําหน้าที่กำหนดนโยบายการกีฬาของชาติ มีการจัดตั้งสถาบันบริหารการกีฬาอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นกีฬาอาชีพวิทยาศาสตร์การกีฬา และเวชศาสตร์การกีฬา เพื่อพัฒนาการกีฬาของชาติ รวมทั้งสนับสนุนสมาคมกีฬาแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบการแข่งขันทั้งในประเทศและนานาชาติ โดยให้มีสถานที่เก็บตัวฝึกซ้อมที่ได้มาตรฐาน พร้อมทั้ง มีอุปกรณ์กีฬาที่ได้มาตรฐาน
(3.6) ด้านที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม
ปฏิรูปกฎหมายด้านที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมที่มีปัญหา โดยให้ผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน รวมถึงประชาชนผู้ได้รับผลกระทบเป็นคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย
กําหนดหลักเกณฑ์และมาตรฐานการใช้ที่ดินให้ครอบคลุมทั่วประเทศโดยคํานึงถึง ความสอดคล้องกับระบบนิเวศ ความเป็นจริง วิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่น ประสิทธิภาพ และความยั่งยืนโดยต้องให้ประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากหลักเกณฑ์ การใช้ที่ดินมีส่วนร่วมในการตัดสินใจด้วย
กระจายการถือครองที่ดินอย่างเป็นธรรมและดําเนินการให้เกษตรกรมีกรรมสิทธิ์ หรือ สิทธิในที่ดินเพื่อประกอบการเกษตรอย่างทั่วถึง โดยการปฏิรูปที่ดิน การแก้ไขกฎหมายที่เป็นอุปสรรค และวิธีการอื่นๆ ทั้งในส่วนโฉนดรวมของชุมชนและที่ดําเนินการผ่านธนาคารที่ดินในฐานะองค์กรอิสระที่ไม่แสวงหากำไร เพื่อให้คนจนเข้าถึง ตลอดจนมีความมั่นคงในที่ดินทํากิน และเพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้งในกรณีที่รัฐได้ประกาศให้ที่ดินของประชาชนแต่เดิมเป็นพื้นที่ “ป่ า”
ส่งเสริมให้มีกฎหมายรับรองและคุ้มครองสิทธิชุมชนท้องถิ่นในการดํารงชีวิตอยู่ในป่า รวมถึงในเขตสงวนอื่นๆ ของรัฐ โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ คุ้มครอง บํารุงรักษา ฟื้นฟู บริหารจัดการ ตลอดจนสามารถใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติได้อย่างสมดุลและยั่งยืน นอกจากนี้การให้สัมปทาน ที่ส่งผลกระทบต่อชุมชน สิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศ และสุขภาพของประชาชน ต้องให้ประชาชนรวมถึงชุมชนในท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์ เพื่อความเป็นธรรมในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
จัดให้มีแผนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ และความหลากหลาย ทางชีวภาพอย่างเป็นระบบ ซึ่งเกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม และต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมทั้งในส่วนของการสงวน บํารุงรักษา และใช้ประโยชน์
สนับสนุนและปรับปรุงกิจการและอุตสาหกรรมต่อเนื่องที่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ให้มีความยั่งยืน เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งส่งเสริมให้ชุมชนมีสิทธิและบทบาทในการจัดการ ตลอดจนใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น
ในด้านทรัพยากรประมงและชายฝั่ง ปฏิรูปกฎหมายประมงเพื่อให้เกิดความเป็นธรรม และ ยั่งยืน สนับสนุน รวมถึงปรับปรุงให้การประมงพาณิชย์และอุตสาหกรรมต่อเนื่องมีความยั่งยืน ไม่ทําลายล้าง ตลอดจนเป็นไปตามหลักการคุ้มครองสวัสดิการแรงงาน กระจายอํานาจในการเข้าถึงและจัดการทรัพยากรอย่างเป็นธรรม ระหว่างชาวประมงทุกกลุ่ม สําหรับพื้นที่ชายฝั่งที่เกี่ยวข้องกับท่าเทียบเรือและร่องนํ้า ส่งเสริมการจัดการอย่างมีส่วน ร่วมที่คํานึงถึงความสมดุลของระบบนิเวศที่เอื้อต่อเรือประมงในประเทศและเรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ
ส่งเสริม บํารุงรักษา และคุ้มครองคุณภาพดินและสิ่งแวดล้อมตามหลักการพัฒนาที่ ยั่งยืน ตลอดจนควบคุมและกำจัดมลพิษที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอนามัย โดยประชาชนชุมชนท้องถิ่น รวมถึง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องมีส่วนร่วมในการกําหนดแนวทางการดําเนินงาน และจัดให้มีการวางผังเมือง ที่ได้รับการดําเนินตามอย่างมีประสิทธิภาพ
ส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานและการใช้พลังงานอย่างคุ้มค่า และยั่งยืน โดยสนับสนุนตลอดจนพัฒนาให้มีการผลิต ตลอดจนใช้พลังงานทางเลือกทั้งในระดับครัวเรือน ตลอดจนอุตสาหกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพื่อเสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน ให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและกำกับทิศทางตลาดพลังงานบนผลประโยชน์ของส่วนรวม รวมทั้งนําระบบเทคโนโลยีมาช่วยจัดการการกระจายพลังงานให้ทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ
(3.7) นโยบายด้านสื่อสารมวลชนและเทคโนโลยีสารสนเทศ
พรรคประชาชาติเห็นความสําคัญต่อเสรีภาพของสื่อมวลชน เพราะเสรีภาพสื่อมวลชน คือ เสรีภาพของประชาชน ดังนั้น พรรคจะไม่ปิดกั้นเสรีภาพของสื่อมวลชนเพื่อให้ประชาชนได้แสดงความคิดเห็นตามสิทธิ เสรีภาพของประชาชนด้วย เพราะในสังคมพหุวัฒนธรรม การสื่อสาร สร้างความเข้าใจต่อกัน ต่อกันในสังคม เป็นนโยบายของพรรคประชาชาติ และจะส่งเสริมการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศให้ทันสมัย เป็นเครื่องมือสําคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในโลกปัจจุบัน
การพัฒนาด้านเทคโนโลยีและข้อมูลแบบเปิด (Open Data) การส่งเสริมภาครัฐให้จัดทําระบบสารสนเทศหรือโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อให้บริการประชาชน เช่น โครงข่ายอินเทอร์เน็ตโปรแกรมประยุกต์ (Application/Mobile Application) เป็นต้น ทําให้ประชาชนสามารถเข้าถึงและใช้บริการภาครัฐผ่านทางเครือข่ายการสื่อสารโทรคมนาคมที่ได้จัดเตรียมไว้ให้ รวมถึง การส่งเสริมให้มีการใช้บริการศูนย์สารสนเทศชุมชนให้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาชุมชนในด้านต่าง ๆ เช่น การส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน การนําเสนอผลิตภัณฑ์ของชุมชน หรือโอทอปการขายผลิตภัณฑ์เกษตรผ่านทางเครือข่ายออนไลน์ เป็นต้น และการเสริมความรู้ให้กับประชาชนเพื่อให้มีศักยภาพพัฒนาตนเองหรือเลือกใช้บริการภาครัฐสําหรับการส่งเสริมอาชีพและวิสาหกิจชุมชนได้ เพื่อให้ชุมชนเกิดความมั่นคง มั่งคั่ง และการเป็นเจ้าของเทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาประเทศที่ยั่งยืน โดยเฉพาะเรื่องการสร้างบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การให้ภาครัฐเป็นหน่วยงานหลักในการใช้เทคโนโลยีของประเทศ และ การสร้างความร่วมมือกับนานาชาติ เพื่อให้ประเทศไทยมีความมั่นคงในด้านทรัพยากรบุคคล โครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีที่สําคัญ และนวัตกรรมที่แข่งขันได้ในระดับสากล
(4.1) ความขัดแย้งทางการเมือง
ในช่วงทศวรรษเศษที่ผ่านมาประเทศไทยเผชิญกับความขัดแย้งทางการเมืองในลักษณะที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน เนื่องจากความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในเขต “ชนบท” ได้ก่อให้เกิดกลุ่มคนที่มีความปรารถนาในชีวิต ตลอดจนจินตนาการทางสังคมและการเมืองแบบใหม่ การกระจายอํานาจสู่ท้องถิ่นส่งผลให้ประชาชนโดยเฉพาะที่อยู่ใน “ต่างจังหวัด ” เกิดความตระหนักว่าการเมืองคือช่องทางในการเข้าถึงทรัพยากรสาธารณะซึ่งเคยกระจุกตัวอยู่ที่ส่วนกลาง ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมกระตุ้นให้สังคมเห็นความสําคัญของการมีส่วนร่วมของชุมชน กลุ่ม องค์กร ในการแก้ไขปัญหาทั้งในระดับท้องถิ่น ภูมิภาค และ ประเทศ ขณะที่การเมืองเชิงนโยบายส่งผลให้การเลือกตั้งเป็นช่องทางกระจายทรัพยากรสาธารณะอย่างเป็นธรรม และเป็นวิธีการขจัดความเหลื่อมลํ้าไม่เป็นธรรมที่ฝังรากลึกในสังคมไทยมายาวนาน แต่ทว่าความปรารถนา จินตนาการ ความรู้ ความเข้าใจ และความเปลี่ยน แปลงเหล่านี้ขัดกับอํานาจ ผลประโยชน์ ระบบคุณค่า ความเชื่อ และอุดมการณ์ของคนบางกลุ่มในสังคม ก่อให้เกิดกระแสต่อต้าน การเผชิญหน้า รวมถึงการใช้กำลังแก้ไขปัญหา ซึ่งส่งผลให้ความขัดแย้งแหลมคมและซับซ้อนยิ่งขึ้น จึงจําเป็นต้องมีนโยบายคลี่คลายความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศอย่างรอบคอบรัดกุม
ในเบื้องต้น ต้องเร่งฟื้นฟูสถาบันและกลไกในระบอบประชาธิปไตยโดยเฉพาะพรรคการเมือง ระบบรัฐสภา และการเลือกตั้งให้สามารถกลับมาทําหน้าที่ในการคลี่คลายปัญหาหรือว่าตอบสนองต่อความต้องการหรือผลประโยชน์ที่แตกต่างหลากหลายของคนกลุ่มต่างๆ ในสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมกับส่งเสริมให้กลไกรัฐโดยเฉพาะด้านความมั่นคงและความยุติธรรมทําหน้าที่แก้ปัญหาของประเทศ และประชาชนในครรลองของระบอบประชาธิปไตย แทนที่จะถูกใช้เป็นเครื่องมือของการต่อสู้ทางการเมืองของคนบางกลุ่ม ซึ่งส่งผลให้ความขัดแย้งบานปลาย และแก้ไขไม่ได้ในที่สุด พร้อมทั้งสร้างหลักประกันและมาตรการทางกฎหมายในการนําผู้กระทําผิดมาลงโทษ ตลอดจนสร้างกระบวนการตรวจสอบ และลงโทษการใช้อํานาจโดยมิชอบของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรม
ในระดับถัดมา ต้องเร่งฟื้นฟูและส่งเสริมขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม หรือ ภาคประชาสังคมให้กลับมามีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาของประชาชน ชุมชน สังคม และประเทศในลักษณะที่เป็น
การหนุนเสริมการเมืองระบบรัฐสภา พร้อมกับสร้างความตระหนักในกลุ่มและองค์กรที่เกี่ยวข้องว่าปัญหาไม่ว่าจะเป็นด้านใดไม่สามารถแยกออกจากปัญหาการเมืองได้จําเป็นจะต้องแก้ปัญหาการเมืองไปด้วยในเวลาเดียวกัน และปัญหาการเมืองรวมถึงความขัดแย้งที่ผ่านมา ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากความเหลื่อมล้ำ ไม่เป็นธรรม อีกทั้งการเห็นว่าบุคคลมีสิทธิ มีเสียง และมีคุณค่าไม่เสมอกัน
ในระยะยาว ต้องสร้างความรู้ความเข้าใจให้ประชาชนและสังคมเห็นว่าความขัดแย้งเป็นสิ่งปกติของทุกสังคมที่ประกอบด้วยกลุ่มคนที่มีความแตกต่างหลากหลายทางความคิด ความเชื่อ อุดมการณ์ ปัญหาความต้องการ ความใฝ่ฝัน และผลประโยชน์ ซึ่งสามารถคลี่คลายได้ด้วยระบอบประชาธิปไตย ที่เปิดโอกาสให้คนทุกกลุ่มได้เจรจาต่อรองกันอย่างเสมอหน้าและอย่างสันติ รวมไปถึง “สังคมพหุวัฒนธรรม ” ที่คนกลุ่มต่างๆ มีความเคารพ อดทน ตลอดจน อดกลั้นต่อความแตกต่างหลากหลายของกันและกัน โดยเฉพาะในด้านอุดมการณ์ทางการเมือง
(4.2) เหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้
ปัญหาความไม่สงบในพื้นที่บางแห่งของจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา และบางอําเภอในจังหวัดสงขลา เป็นปัญหาสําคัญของประเทศ และมีผลกระทบต่อความสงบสุข ขวัญ และกำลังใจของประชาชนในพื้นที่ จึงสมควรกำหนดให้มีการแก้ปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ในฐานะที่เป็นวาระแห่งชาติ พร้อมกับมีนโยบายสําคัญ ดังนี้
เร่งยุติความไม่สงบที่เกิดขึ้นโดยเร็วที่สุด รวมทั้งเร่งสร้างความปลอดภัยในการดํารงชีวิตของคนในพื้นที่ทุกกลุ่ม ทุกอาชีพ ทุกเชื้อชาติ ศาสนาและวัฒนธรรม ด้วยการสร้างพื้นที่ และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีในการอยู่ร่วมกันของสังคม สนับสนุนกระบวนการพูดคุยเพื่อสร้างสันติภาพโดยทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม รวมทั้งประสานความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านในประชาคมอาเซียน และโลกมุสลิมในการพัฒนาและแก้ไขปัญหาร่วมกัน
ขจัดความรู้สึกหวาดระแวง อคติ และความไม่ไว้วางใจซึ่งกันและกันของฝ่ายต่างๆ ในระดับพื้นที่และในระดับประเทศ ส่งเสริมการเคารพในความแตกต่างทางวัฒนธรรมและความคิดเห็นในการอยู่ร่วมกัน
ลดช่องว่างระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับประชาชน ส่งเสริมให้มีการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่รัฐที่มีความรู้ความสามารถ มีจริยธรรม และความคิดที่เปิดกว้างเข้ามาปฏิบัติงานในพื้นที่ รวมทั้งส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมในการบริหารการพัฒนา และการแก้ไขปัญหาในพื้นที่
ปฏิรูปและปรับปรุงกฎหมายพิเศษที่ใช้บังคับในพื้นที่ ได้แก่ พระราชบัญญัติการรักษา ความมั่นคงภายในราชอาณาจักร กฎอัยการศึก และพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยให้ประชาชนและภาคประชาสังคมมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน รวมทั้งในขั้นตอนบังคับใช้กฎหมายด้วย ในหมู่บ้านชุมชน และสังคมเมือง ให้ใช้กำลังตํารวจหรือพลเรือนดูแลความสงบและปลอดภัยตามอํานาจหน้าที่แทนกำลังทหารซึ่งต้องใช้ปฏิบัติภารกิจด้านการป้องกันประเทศ
เพิ่มประสิทธิภาพการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพและการอํานวยความเป็นธรรม และสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วม และตรวจสอบ นําวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาช่วยในการค้นหาความจริง รวมทั้งนํากระบวนการยุติธรรมสมานฉันท์หรือยุติธรรมชุมชนที่อยู่บนฐาน ของหลักการศาสนามาปรับใช้ในการแก้ปัญหาความขัดแย้งตลอดจนการเยียวยาหรือ ฟื้นฟูผู้ได้รับผลกระทบ เช่น เด็กกำพร้า หญิงหม้าย และมารดาผู้สูญเสีย
ส่งเสริมและพัฒนาระบบเรือนจํา ทัณฑสถาน ให้เหมาะสมกับพื้นที่ตามหลักปฏิบัติทางศาสนา อาทิ ให้ผู้ต้องขังได้ปฏิบัติศาสนกิจ การแต่งกาย และการจัดเลี้ยงอาหาร ส่วนการเยี่ยม การย้าย ผู้ต้องขังกลับภูมิลําเนา และการแก้ไขปัญหาปริมาณผู้ต้องขังแออัด ให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ
นอกจากนี้ การแก้ปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องมีนโยบายด้านอื่นควบคู่กันไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นในด้านการศึกษา การพัฒนาทั้งทางสังคมและเศรษฐกิจ ที่ให้ความสําคัญกับลักษณะเฉพาะของท้องถิ่น ลักษณะทางภูมิศาสตร์และระบบนิเวศ ปัจจัยทางอัตลักษณ์ วัฒนธรรม และศาสนา ตลอดจนเครือข่ายความสัมพันธ์ของผู้คนที่เชื่อมโยงกับนานาชาติรวมทั้งการมีส่วนร่วมของประชาชนทุกกลุ่ม พร้อมทั้งต้องมีนโยบายแก้ปัญหาเร่งด่วนที่เป็นความเดือดร้อนเฉพาะหน้าของประชาชนในพื้นที่ด้วย ได้แก่ ปัญหาราคาผลผลิตการเกษตรตกตํ่า ปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติด ดังที่ได้ระบุไว้แล้วในหมวดนโยบายรวมด้านต่างๆ